| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından verilen iş avans ve kredilerinin, mevzuatın belirlediği süre içinde kapatılmadığı, bu tutarların sorumluları adına alacak kaydedilmediği ve gecikme zammı tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir. İdarenin, avans ve kredilerin kapatılmasında mevzuata uygun hareket etmesi ve gecikme zammı uygulaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Süresi İçinde Kapatılmayan İş Avans ve Kredilerinden Bazılarının Sorumluları Adına Alacak Kaydedilmemesi ve Bunlar İçin Gecikme Zammı Tahakkuk Ettirilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
160 – İş Avans ve Kredileri Hesabında kayıtlı olup mevzuatın öngördüğü süre içinde kapatılmayan (mahsup ve/veya iade edilmeyen) tutarlardan bazılarının, sorumluları adına 140 – Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmediği ve bu tutarlar için gecikme zammı tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, her mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olduğu, süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 21.07.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı,
21.01.2006 tarihli ve 26056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in; “Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde; mahsup süresinin, avansın verildiği veya kredinin açıldığı güne, son ayda tekabül eden günün mesai saati bitiminde; sürenin bittiği ayda avansın verildiği veya kredinin açıldığı güne tekabül eden bir gün yoksa da sürenin o ayın son gününün mesai saati bitiminde sona ereceği, mutemetin, işin tamamlanmasından sonra, bir ve üç aylık sürelerin bitimini beklemeden, son harcama tarihini takip eden üç iş günü içinde ön ödeme artığını iade etmek ve süresinde mahsubunu yaparak hesabını kapatmak zorunda olduğu, mutemetlerce süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, ayrıca kanunen geçerli bir mazereti olmaksızın avanslarını süresinde mahsup etmeyen mutemetler hakkında, tabi oldukları personel mevzuatının disiplin hükümlerine göre de işlem yapılacağı,
“Ön Ödeme Usul ve Esasları”na ilişkin olarak yukarıda bahsedilen Yönetmelik’in 15’inci maddesine dayanılarak hazırlanıp 25.02.2017 tarihli ve 29990 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 55 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Mahsup işlemleri” başlıklı 7’nci maddesinde de; mahsup süresinin sona erdiği günün tatil gününe rastlaması halinde avans ve kredinin tatili takip eden ilk iş günü mesai saati sonuna kadar mahsup edilmesi gerektiği, süresi içinde mahsup edilmeyen avansların, mahsup edilmeleri gereken tarihten itibaren, 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesi hükmüne göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili mutemetten tahsil edileceği,
belirtilmiştir.
Ayrıca, 27.12.2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 160 – İş Avans ve Kredileri Hesabının işleyişini düzenleyen 102’nci maddesindeki birinci fıkranın (b) bendinde yer alan;
(1) nolu alt bentte; kanunları uyarınca ön ödeme olarak verilen iş avans ve kredilerinden yapılan giderlere ilişkin kanıtlayıcı belgeler muhasebe birimine geldiğinde harcama tutarının bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830- Bütçe Giderleri Hesabına borç,
(6) nolu alt bentte; iş avans ve kredileri hesabında kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içinde mahsup ve/veya iade edilmeyenlerin bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç,
(8) nolu alt bentte; iş avans ve kredileri hesabında kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından mahsup dönemine aktarılanların bu hesaba alacak, 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç,
kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Ancak, yapılan incelemelerde; Vakıflar Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı ile Bölge Müdürlüklerince verilen iş avans ve kredilerinden bazılarının, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak bir ve üç aylık kanuni süreler geçtikten sonra kapatıldığı (mahsup ve/veya iade edildiği), söz konusu avans ve kredilerin kanuni süre bitiminde 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alınmadığı ve bu tutarlar için, mahsup edilmeleri gereken tarihten itibaren, 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesi hükmüne göre gecikme zammı tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
Bu itibarla, İdare tarafından verilmiş olan iş avans ve kredilerinin kapatılmasında, mevzuatın öngördüğü sürelere riayet edilmesi ve süresinde kapatılmayan avans ve kredi tutarlarının da sorumluları adına alacak kaydedilerek bu tutarlar için gecikme zammı tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.