|
ÖZET: Süresinde kapatılmayan avanslar için hukuki yaptırımların uygulanmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlçe belediyelerinde, personellere verilen iş ve yolluk avanslarının belirlenen süre içinde kapatılmadığı ve bu durumla ilgili gerekli hukuki işlemlerin başlatılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, avansların zamanında kapatılmasını zorunlu kılmakta ve süresi içinde mahsubu yapılmayan avanslar için 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağını belirtmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, avansların izlenmesi ve kapatılması konusunda net düzenlemeler içermektedir. Her mutemet, aldığı avansın harcama belgelerini en geç bir ay içinde sunmak ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür. Aksi halde, avansın mahsubu yapılmadığı takdirde, mutemet hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Yapılan incelemeler, belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmadığını ve avansların kapatılması için gereken adımların atılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, verilen avansların zamanında kapatılması için hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, mali disiplinin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Süresinde Kapatılmayan Avanslar İçin Gerekli Hukuki Yaptırımların Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Çeşitli sebeplerle personele verilen iş avansı ve yolluk avanslarının süresi içinde kapatılmadığı, bu avansların kapatılması için gerekli hukuki yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, verilecek avansın üst sınırlarının merkezî yönetim bütçe kanununda gösterileceği,
Maddenin devamında her mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olduğu, süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı,
hükme bağlanmıştır.
Öte yandan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 160-İş Avans ve Kredileri Hesabının niteliğini düzenleyen 124’üncü maddesinde bu hesabın kurumca mevzuatı gereğince bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen iş avans ve kredilerinin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 125’inci maddesinde yer alan avansların mahsubuna ilişkin açıklamalarda; her mutemedin aldığı avanstan harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri avansın verildiği tarihten itibaren en çok bir ay içinde vermek ve artan parayı iade etmekle yükümlü olduğu, mutemedin işin tamamlanmasından sonra bir aylık sürenin bitimini beklemeksizin avans artığını iade etmek ve hesabını kapatmak zorunda olduğu, mutemedin mali yılın sonunda bir aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, henüz mahsubunu yaptırmadığı harcamalara ait belgeleri vermek ve artan parayı yatırmakla yükümlü olduğu, mali yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yılsonuna kadar bitirilemediği takdirde avans artığının mahsup döneminde kapatılmak üzere ertesi yıla devredileceği, malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna kadar muhasebe yetkilisine bildirilen mutemet avansları için de aynı şekilde işlem yapılacağı, mahsup edilmeyen mutemet avansları veya iade edilmeyen avans artıklarının mutemet adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alınarak durumun mutemedin bağlı olduğu daireye bildirileceği ve bu mutemede varsa gecikme zammı dâhil avansın mahsubu yapılıncaya kadar bir daha avans verilmeyeceği, mutemet hakkında 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işlem yapılacağı, bu şekilde 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alınan tutarlara ait olarak, avansın mahsup süresi içinde düzenlenmiş olan mahsup evrakının sonradan teslim edilmesi durumunda, avans mahsup edilmekle birlikte, avansın mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten itibaren hesaplanacak gecikme zammının mutemetten tahsil edileceği,
161-Personel avansları hesabının niteliğini düzenleyen 127’nci maddesinde, bu hesabın mevzuatı uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları ile ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve ücret ödemeleri karşılığı verilen avansların izlemesi için kullanılacağı,
Hesaba ilişkin işlemler başlıklı 128’inci maddesinin geçici görev yolluğu avanslarına ilişkin açıklamalarda; Harcırah Kanunu hükümlerine göre, memuriyet mahalleri dışında bir yere geçici görev, kurs, tedavi, sınav gibi amaçlarla gönderilenlere verilen avansların, asıl memuriyet mahalline dönüşten itibaren bir ay içerisinde bildirimin dairesince muhasebe birimine verilerek mahsup işleminin yaptırılması ve varsa artan paranın iade edilmesi gerektiği, süresi içerisinde mahsup belgelerini vermeyen, artan parayı iade etmeyen veya mahsup belgelerini verdiği halde artan parayı iade etmeyenler hakkında 6245 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesi uyarınca işlem yapılacağı, geçici görev yolluğu avansı alanların süresi içerisinde mahsup belgelerini vermemesi veya artan parayı iade etmemesi halinde, asıl memuriyet mahalline dönüşlerinden itibaren bir ay sonundan başlamak üzere faiz alınacağı,
hususları düzenlenmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, mevzuatı gereğince bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen işlemlerin tamamlanması için iş ve personel avansı verilebileceği, bu tür avansların mevzuatla belirlenen sürelerde kapatılacağı, aksi durumda 6183 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre takibatının yapılacağı hukuki bir zorunluluktur.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde çeşitli tarihlerde bazı personellere iş avansı ve yolluk avansı verildiği, bu avansların süresi içinde ilgililerinden mahsubunun yapılmadığı, gerekli hukuki takibatın başlatılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, verilen avansların mahsubu ile ilgili olarak yerine getirilmesi gereken hukuki yükümlülüklerin tamamlanması gerekmektedir.