|
ÖZET: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nde, harcama öncesi ön mali kontrolün uygulanmadığı ve bu süreçlere ilişkin bir yönergenin eksik olduğu tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri doğrultusunda, kamu idarelerinde iç kontrol ve ön mali kontrol faaliyetlerinin yürütülmesi için belirlenen ilke ve süreçlerin, döner sermaye işletmeleri için de geçerli olduğu vurgulanmaktadır. Ancak, denetimlerde, gerekli ön mali kontrol mekanizmalarının kurulmadığı ve taahhüt evrakı ile sözleşme tasarılarının kontrol edilmediği görülmüştür.
Harcama yetkilileri, iç kontrol sisteminin işleyişinden sorumlu olup, mali hizmetler birimi de bu sistemin kurulması ve geliştirilmesi için gerekli çalışmaları yürütmektedir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, ön mali kontrolün, mali karar ve işlemlerin uygunluğunu denetleme amacını taşımaktadır. Ancak, mevcut durumda harcama birimlerinin süreç akış şemalarının oluşturulmadığı ve onay süreçlerinin eksik olduğu belirlenmiştir. Kamu idaresi, bu eksiklikleri gidermek için Ön Mali Kontrol Yönergesini hazırlamış ve Üniversite Senatosu’na sunmuştur. Sonuç olarak, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nde mali işlemlerle ilgili süreçlerin netleştirilmesi ve ön mali kontrol gerekliliklerinin yerine getirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taahhüt Evrakı ve Sözleşme Tasarılarında Ön Mali Kontrol Uygulanmaması ve Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesinin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite Döner Sermaye İşletmesi’nde; harcama öncesi ön mali kontrolün yapılmasına yönelik Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesinin bulunmadığı ön mali kontrole tabi tutulması gereken taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarında ön mali kontrol uygulanmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 55, 56, 57 ve 58’inci maddelerine dayanılarak hazırlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Usul ve Esasların amacı, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlemektir.” denilmektedir. Kapsam maddesinden anlaşılacağı üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan Döner Sermaye İşletmeleri ön mali kontrol yapacak kurumlar arasında kabul edilmiştir.
Üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. İdarelerin malî hizmetler birimi, iç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapar ve ön malî kontrol faaliyetini yürütür
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde ön mali kontrol, “İşletmelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin malî karar ve işlemlerinin; işletme bütçesine, kullanılabilir ödenek tutarına ve mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolünü” şeklinde tanımlanmıştır. Yönetmelik’in 10’uncu maddesine göre harcama yetkilisi, kendisine en yakın üst kademe yöneticilerinden birisini veya birkaçını ödeme emri belgesini düzenlemek üzere görevlendirir. Görevlendirilen kişiler de gerçekleştirme görevlisi olup harcama birimindeki ön malî kontrol görevini yaparlar.
Harcama birimlerince, her bir işlemin daha önceki işlemlerin kontrolünü de içerecek şekilde tasarlanarak süreç akış şemalarının hazırlanması ve üst yönetici onayı ile yürürlüğe konması gerekir. Harcama birimlerinde ön mali kontrol sorumlulukları, malî işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemlerden önceki işlemleri iş akışlarına uygun olarak kontrol etmeleri ile yerine getirilir.
Denetimlerde, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinde; harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması için bir birimin kurulmadığı, ön mali kontrole tabi tutulması gereken taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının ön mali kontrole tabi tutulmadığı ve Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergelerinin de bulunmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı, Ön Mali Kontrol Yönergesinin hazırlanarak görüşülmek üzere Üniversite Senatosuna gönderildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı işletmelerde mali karar ve işlemlerle ilgili olarak harcama birimlerinin iş süreçleri ve görev tanımlarının belirlenmesi, Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesinin hazırlanması ve özellikle taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarını da kapsayacak şekilde ön mali kontrol gereklerinin yerine getirilmesinin sağlanması gerekmektedir.