|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından tahakkuk eden alacak kayıtları ile mali tablodaki alacak kayıtları arasında bir uyumsuzluk tespit etmiştir. Belediyelerin gelir kaynaklarına dayanan alacakların kaydedilmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenmektedir. Kısa vadeli alacaklar 12 hesap grubunda, uzun vadeli alacaklar ise 22 hesap grubunda takip edilmektedir. Tahakkuk eden gelirler, vadesine göre 120 ve 220 hesaplarına kaydedilmekte; vadesinde tahsil edilemeyenler ise 121, 122 ve 222 hesaplarına aktarılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, tahakkuk eden alacakların vadesinin gelmesine rağmen tahsil edilmediği ve bu alacakların kayıtları ile kesin mizandaki tutarların uyumsuz olduğu belirlenmiştir. Gelir servisinden alınan verilere göre, 2024 yılı sonu itibarıyla tahakkuk etmiş ancak henüz tahsil edilmemiş alacakların toplamı 59.966.969,76 TL iken, kesin mizandaki ilgili hesapların toplamı 64.693.907,55 TL olarak tespit edilmiştir. Bu durum, 4.726.937,79 TL’lik bir fark ortaya çıkarmaktadır. Kamu İdaresi, bu tutarlar arasındaki farklılıkların sistemsel hatalardan kaynaklandığını ve giderilmesi için çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Alacakların net bir şekilde tespit edilmesi ve muhasebe kayıtlarıyla uyumlu hale getirilmesi, mali tabloların güvenilirliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Alacak Kayıtları ile Mali Tablodaki Alacak Kayıtları Arasında Uyumsuzluk Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından tahakkuk eden alacaklara ilişkin kayıtlar ile kesinleşmiş mali tablodaki alacak kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu görülmüştür.
Belediyelerin gelir kaynaklarından doğan alacaklarının, gelirin türü, vadesi ve tahsil edilip edilememe gibi unsurlar dikkate alınarak muhasebe sisteminde hangi hesap kodlarında kaydedileceği Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.
Buna göre kısa vadeli faaliyet alacakları 12 hesap grubu içinde yer alan hesaplarda, uzun vadeli faaliyet alacakları ise 22 hesap grubu içinde yer alan hesaplarda takip edilmektedir. Tahakkuk eden gelirler vadesine göre 120 ve 220 Gelirlerden Alacaklar hesaplarına kaydedilmekte, şayet vadesinde tahsil edilemezse 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ile 122 ve 222 Gelirlerden Tehirli ve Tecilli Alacaklar Hesaplarına aktarılarak tahsilat gerçekleşene kadar muhasebe sistemi içinde takip edilmektedir.
Kurumların her türlü varlık ve borçları ile faaliyet sonuçları ise muhasebe sisteminden elde edilen veriler kullanılarak mizan, kesin mizan, bilanço ve faaliyet sonuçları tablosu gibi mali tablolar ile izlenebilmektedir. Dolayısıyla mali tablolar ile bu mali tabloları üretmek için kullanılan veri tabanları arasında niteliksel ve niceliksel bir uyum bulunması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından tahakkuk edip vadesi gelen ve henüz tahsili gerçekleşmemiş takipli ve takipsiz alacakların bulunduğu alacaklara ilişkin kayıtlar ile kesin mizanda görünen ve dolayısıyla bilançoya yansıyan alacaklara ilişkin tutarların birbirleriyle uyumlu olmadığı görülmüştür. Gelir servisinden alınan kayıtlara göre 2024 yılı sonu itibarıyla tahakkuk etmiş ancak henüz tahsili gerçekleşmemiş alacakların toplam bakiyesi 59.966.969,76 TL iken 121,122,127 nolu hesapların toplamının kesin mizanda ve dolayısıyla bilançoda 64.693.907,55 TL olduğu görülmüş olup ikisi arasında 4.726.937,79 TL tutarında bir fark olduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu tutarlar arasındaki farklılıkların giderilmesine dönük çalışma başlatılması, İdarenin alacaklarının net bir şekilde tespit ve sağlıklı olarak takip edilmesi ve mali tablolara da gerçek tutarlar üzerinden aktarılmasının ve böylece mali tabloların doğru ve güvenilir veri sunmasının sağlanması açısından önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında ilgili tutarlar arasındaki farklılıkların sistemsel bir hata sonucu mükerrer tahakkuk yapılmasından kaynaklandığı ve bu farkın giderilmesine yönelik çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından gerçek alacak niteliğinde olan kayıtların tespit edilerek gelir tahakkuk kayıtlarındaki tutarları ile muhasebe kayıtlarındaki tutarlarının birbiri ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.