|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinde tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi gereğince, belediye başkanı gelir ve alacakların takibi ve tahsilinden sorumlu tutulmuştur. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz toplanmasından yetkili kişilerin sorumluluğunu vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, çeşitli vergi ve gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının tatmin edici seviyelerde olmadığı tespit edilmiştir.
Özellikle bina, arsa ve arazi vergileri ile su hizmetlerine ilişkin gelirlerin tahsilat oranları dikkat çekici derecede düşüktür. Örneğin, bina vergisi için tahsilat oranı %35,34, arsa vergisi için ise %28,90 olarak belirlenmiştir. İlgili idare, bu durumla ilgili olarak tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranlarının artırılması amacıyla çalışmalar başlattığını belirtmiş; ancak bu çalışmaların etkinliğine dair somut bir belge sunmamıştır. Sonuç olarak, ilgili birimlerin tahsilat oranlarını yükseltmek için daha etkin stratejiler geliştirmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu bağlamda, gelir kalemlerinin yönetimi ve tahsilat süreçlerinin iyileştirilmesi, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Bazı Gelir Kalemlerinin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bazı vergiler ile taşınmaz kira ve su gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
Tablo 12: 2024 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| Nev’i | (2023 Yılından Devreden ve 2024 Yılı Tahakkuku) Toplam Tahakkuk (TL) | 2024 Yılı Net Tahsilatı (TL) | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk (TL) | Tahakkuk Tahsilat Oranı (%) |
| Bina Vergisi | 1.106.683,14 | 391.144,89 | 715.538,25 | 35,34 |
| Arsa Vergisi | 819.882,30 | 236.931,01 | 582.951,29 | 28,90 |
| Arazi Vergisi | 191.140,35 | 8.539,22 | 182.601,13 | 4,47 |
| İlan Reklam Vergisi | 2.710,00 | 2.000,00 | 710,00 | 73,80 |
| Konutlara Ait Çevre Temizlik Vergisi |
866.332,98 | 381.438,64 | 484.894,34 | 44,03 |
| İşyeri Çevre Temizlik Vergisi | 1.408,90 | 36,54 | 1.372,36 | 2,59 |
| Su Hizmetlerine İlişkin Gelirler | 4.050.777,45 | 1.803.181,09 | 2.247.596,36 | 44,51 |
| Taşınmaz Kira Geliri | 565.154,70 | 109.524,95 | 455.629,75 | 19,38 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranının artırılması için gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir. Ancak bu çalışmalar ve gelirlerin hangi oranda arttığına dair herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.