|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanını gelir ve alacakların takip ve tahsilatından sorumlu kılarken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38. maddesi, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz toplanmasından yetkili ve görevli kişileri belirtmektedir. Ayrıca, aynı kanunun 61. maddesi, muhasebe yetkilisine gelirlerin tahsilatını sağlama görevini vermektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, belirli vergiler ile taşınmaz kira ve su gelirleri gibi kalemlerde tahsilat oranlarının oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir. Örneğin, bina vergisi için tahsilat oranı %40, su hizmetlerine ilişkin gelirlerde ise %52,16 olarak kaydedilmiştir. Bu durum, ilgili idarenin gelir yönetimi süreçlerinin gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir. Denetim bulguları üzerine, idare, tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranlarını artırmak amacıyla gerekli adımların atılacağına dair bir taahhütte bulunmuştur. İlgili birimlerin, bu gelir kalemlerine yönelik tahsilat oranlarını yükseltmek için etkin çalışmalar yapması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Bazı Gelir Kalemlerinin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bazı vergiler ile taşınmaz kira ve su gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
Tablo 11: 2024 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| Nev’i | (2023 Yılından Devreden ve 2024 Yılı Tahakkuku) Toplam Tahakkuk |
2024 Yılı Net Tahsilatı | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahakkuk Tahsilat Oranı (%) |
| Bina Vergisi | 977.063,84 | 391.059,57 | 586.004,27 | 40,02 |
| Arsa Vergisi | 830.351,92 | 397.225,68 | 433.629,97 | 47,84 |
| Arazi Vergisi | 241.818,66 | 113.236,68 | 128.581,98 | 46,83 |
| İlan Reklam Vergisi | 23.331,68 | 7.089,49 | 16.242,19 | 30,39 |
| Konutlara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 519.385,11 | 277.801,72 | 241.583,39 | 53,49 |
| İşyeri Çevre Temizlik Vergisi | 96.411,35 | 25.630,89 | 70.780,46 | 26,58 |
| Su Hizmetlerine İlişkin Gelirler | 2.722.321,70 | 1.419.964,45 | 1.302.357,25 | 52,16 |
| Taşınmaz Kira Geliri | 211.288,70 | 74.915,91 | 136.372,79 | 35,46 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak
edilmiş ve tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranının artırılması için gerekli çalışmaların başlatılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.