|
ÖZET: Tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kalması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca, belediye başkanları gelir ve alacakların takibi ile tahsilatından sorumludur. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda da kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz bir şekilde toplanmasından yetkili kişilerin sorumlu olduğu belirtilmektedir. Yapılan incelemelerde, önemli vergi kalemlerinin tahsilat oranlarının %50’nin altında kaldığı tespit edilmiştir.
Özellikle bina, arsa ve çevre temizlik vergileri gibi kalemlerde tahsilat oranları oldukça düşük seviyelerde kalmaktadır. Örneğin, bina vergisi için tahakkuk eden miktarın sadece %49,29’u tahsil edilebilmiştir. İdare, bu durumu kabul ederek tahsilat oranlarının artırılması amacıyla gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, bu çalışmalarla ilgili herhangi bir somut belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, ilgili birimlerin tahsilat oranlarını artırmak için etkin adımlar atması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, gelir kalemlerinin yönetimi ve tahsilat süreçlerinin iyileştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Bazı Gelir Kalemlerinin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede, önemli vergi kalemlerinin tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tablodan görüleceği üzere Kurumun öz gelir kalemlerinin çoğunun tahakkuk tahsilat oranı %50’nin altında kalmıştır.
Tablo 14: 2024 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| Hesap Adı | 600 Tahakkuk | 800 Tahsilat | Tahsilatın Tahakkuka Oranı (%) |
| Bina Vergisi | 5.380.350,73 | 2.651.941,82 | 49,29 |
| Arsa Vergisi | 2.027.226,00 | 911.096,96 | 44,94 |
| Arazi Vergisi | 197.487,00 | 79.515,54 | 40,26 |
| İşyerlerine Ait Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi | 1.976.713,63 | 1.976.427,19 | 99,99 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 1.481.977,49 | 765.535,72 | 51,66 |
| Konutlara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 24.056.771,92 | 1.476.553,38 | 6,14 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 840.308,88 | 446.877,76 | 53,18 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve tahakkuk eden gelirlerin tahsilat oranının artırılması için gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir. Ancak söz konusu gelir artırıcı çalışmalara ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.