|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin tahakkuk ettirdiği bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının beklenenden düşük olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının görevleri arasında gelirlerin takibi ve tahsilini de kapsamaktadır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 60. maddesi, mali hizmetler biriminin gelirlerin tahakkuk ve tahsilat işlemlerini yürütme sorumluluğunu belirtmektedir. İncelemeler sonucunda, belirli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğu ve devreden tahakkuk tutarlarının yıllar içinde arttığı tespit edilmiştir.
Özellikle bina, arsa ve arazi vergileri gibi önemli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir. Örneğin, 2024 yılı itibarıyla bina vergisi tahsilat oranı %64, arsa vergisi ise %64,5 olarak kaydedilmiştir. Kamu İdaresi, vadesi geçmiş alacaklarla ilgili olarak icra servisi aracılığıyla ödeme emri gönderildiğini belirtse de, bu süreçle ilgili belgelerin sunulmadığı ifade edilmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde yönetilmesi ve gelirlerin zamanında tahsil edilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Bazı Gelir Kalemlerinin Tahsilatlarının Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından tahakkuku yapılan gelirlerden bazılarına ait tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde ise; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; gelirlerin ve alacakların tahsili muhasebe hizmeti olarak görülmüş ve muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından sorumlu olduğu, “Gelirlerin toplanmasısorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde ise; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda belirtilen bazı gelirlerin tahsilat oranlarının düşük olduğu ve devreden tahakkuk tutarlarının yıllar itibarıyla artış gösterdiği tespit edilmiştir.
Tablo 8: Bazı Gelirlere İlişkin Tahakkuk ve Tahsilat Durumu
| Açıklama | 2023’ten Devreden Tahakkuk | 2024 Yılı Tahakkuku | Toplam Tahakkuk |
Toplam Tahsilat | Red ve İadeler | 2024 Yılı Net Tahsilatı |
2025 Yılına Devreden Tahakkuku |
Tahsil Oranı (%) |
| Bina Vergisi |
108.682.829,07 | 300.345.470,63 | 409.028.299,70 | 261.197.046,74 | 526.324,36 | 260.670.722,38 | 147.831.252,96 | |
| Arsa Vergisi |
26.644.776,67 | 75.167.110,91 | 101.811.887,58 | 65.685.352,40 | 499.653,18 | 65.185.699,22 | 36.126.535,18 | |
| Arazi Vergisi |
98.119,54 | 270.021,43 | 368.140,97 | 207.071,93 | 5.182,00 | 201.889,93 | 161.069,04 | |
| İlan Reklam Vergisi |
2.148.030,90 | 702.938,57 | 2.850.969,47 | 826.872,75 | 1.869,24 | 825.003,51 | 2.024.096,72 | |
| Eğlence Vergisi |
443.588,57 | 238.346,00 | 681.934,57 | 232.002,39 | 530,00 | 231.472,39 | 449.932,18 | |
| Çevre Temizlik |
15.052.272,61 | 17.872.469,62 | 32.924.742,23 | 11.204.124,87 | 31.298,71 | 11.172.826,16 | 21.720.617,36 | |
| Diğer İdari Para Cezaları |
6.944.688,14 | 7.667.695,21 | 14.612.383,35 | 4.937.824,92 | 0,00 | 4.937.824,92 | 9.674.558,43 | |
| Genel Toplam |
160.014.305,50 | 402.264.052,37 | 562.278.357,87 | 344.290.296,00 | 1.064.857,49 | 343.225.438,51 | 217.988.061,87 |
Kamu İdaresi cevabında her ne kadar vadesi geçmiş alacaklarla ilgili belediye icra servisi tarafından ödeme emri belgesi gönderildiği ve haciz işlemlerinin yapıldığı ifade edilmiş olsa da ödeme emri gönderilen ve haciz işlemi uygulanan mükelleflerle ilgili olarak tarafımıza herhangi bir belge sunulmamıştır.
Kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, gelirlerin takip ve tahsilini zamanında ve eksiksiz olarak yapmaları gerekmektedir.