ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin tahakkuk eden kesinleşmiş imar para cezalarının tahsilatında ciddi eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediye başkanının görevleri arasında belediyenin gelir ve alacaklarını takip etmek ve tahsil etmek yer almaktadır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu da mali hizmetler birimine, idare gelirlerini tahakkuk ettirme ve tahsil işlemlerini yürütme sorumluluğu vermektedir.

Yapılan denetimlerde, 2022 yılında tahakkuk eden imar para cezalarının toplam tutarının 27.210.091,52 TL olduğu, ancak tahsilatın yalnızca 5.482.590,49 TL ile sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Bu durum, tahsilatların %80’inin tamamlanmadığını göstermektedir. Kamu idaresi, tahsilatların tamamlanmamasını imar para cezalarının dava konusu yapılmasıyla ilişkilendirmiştir; ancak eleştirilen nokta, kesinleşmiş olan bu cezaların tahsilatının yapılmamasıdır.

İlgili birimlerin, tahsilat oranını artırmak amacıyla gerekli önlemleri alması gerektiği düşünülmektedir. Bu, belediyenin mali durumunu güçlendirmek ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak açısından önem taşımaktadır.

BULGU: Tahakkuk Eden Gelir Kalemlerinin Tahsilatlarının Tamamlanmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdarenin tahakkuk eden kesinleşmiş imar para cezalarına ilişkin tahsilatları tamamlamadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesi ile Belediye Başkanına, belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilatını sevk ve idare etme, belediyenin hak ve menfaatlerini koruma, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevleri verilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Mali Hizmetler Birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinde mali hizmetler birimine; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirme, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütme görevi verilmiş; aynı Kanun’un “Gelirlerin Toplanması Sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; 5393 sayılı Kanuna göre belediye başkanı, belediyenin gelir ve alacaklarının takip ve tahsilinden sorumlu tutulmuş; 5018 sayılı Kanun’da ise bu işlemlerin yürütülmesinin mali hizmetler biriminin görevi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemelerde; İdarenin 2022 yılında tahakkuku yapılan ve kesinleşen imar para cezaları tutarının 27.210.091,52 TL olduğu, buna karşılık tahsilat tutarının 5.482.590,49 TL gerçekleştiği, dolayısıyla tahsilatların %80’inin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, tahsilatların tamamlanmama sebebi olarak imar para cezalarının dava konusu yapılmış olması ifade edilmişse de; eleştri konusu yapılan husus tahakkuk eden ve kesinleşmiş olan imar para cezalarına ilişkin tahsilatların tamamlanmamasıdır.
İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemine ait tahsilat oranının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.