|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin gelir kalemlerinin tahsilatında önemli sorunlar yaşandığını ortaya koymuştur. Belediyenin tahakkuk eden gelirlerinin büyük bir kısmı, gelecek yıla devredilerek tahsil edilememiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye başkanına gelirlerin takip ve tahsilatını sağlama sorumluluğu yüklerken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, muhasebe yetkilisinin bu süreçteki görevlerini belirlemektedir. Ayrıca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, borçlulara yönelik ihbarname ve ödeme emirleri düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonucunda, arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, işgal harcı gibi çeşitli gelir kalemlerinin tahsilatında aksaklıklar tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, Vergi Usul Kanunu ve Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yapıldığını belirtse de, tahakkuk eden gelirlerin takibi konusunda yeterli özenin gösterilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde gelirlerin tahsilatının sağlanması gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, belediyenin gelir kalemlerinin etkin bir şekilde takip edilmesi ve tahsilat süreçlerinin titizlikle yürütülmesi, mali yönetim açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, tahakkuk eden gelirlerin zamanında tahsil edilmesi için gerekli adımların atılması gerekmektedir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Gelir Kalemlerinin Tahsilatlarının Tamamlanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin gelir kalemlerinin tahakkuk tutarının önemli bir kısmının gelecek yıla devredilerek tahsil edilemediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ”Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler vermiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ”Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; gelirlerin ve alacakların tahsili işlerinin muhasebe yetkilisinin yürüteceği ve bu işlerin yapılmasından sorumlu tutulacağı, 38’inci maddesinde de; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları, ifade edilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre; amme alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenmeli ve tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenmelidir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya, 7 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilmelidir. Düzenlenen ödeme emrinde kişiye, borcunu zamanında ödemez veya mal bildiriminde bulunmazsa borcunun cebren tahsil edileceği ve mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile cezalandırılacağı, mal bildirimini gerçeğe aykırı surette yaptığı takdirde ise 3 aydan 1 yıla kadar hapis ile cezalandırılacağı bildirilmelidir. Ödeme emri üzerine hala ödeme yapılmamış ise “haciz varakası” düzenlenmeli ve haciz işlemlerine başlanmalıdır. Bununla birlikte istenen bilgileri zamanında vermeyenler için hem adli para cezası hem de hapis cezası öngörülmüş, bu suçların takibi için ise idarenin o mahaldeki en büyük memuruna Cumhuriyet Savcılığına ihbar yükümlülüğü getirilmiştir.
Yapılan incelemede; üst yönetici ve muhasebe yetkilisine gelirlerin toplanması konusunda bir takım sorumluluklar yüklenmiş olmasına rağmen arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, işgal harcı, taşınmaz kiraları ve idari para cezalarına ait tahakkuk tutarlarının önemli bir kısmının gelecek yıla devredilerek tahsil edilemediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 103 ila 106’ıncı maddelerinde belirtilen işlemlerin yapıldığı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da ifade edilen yasal sürecin işletildiği ve tüm bankaların operasyon merkezileriyle yazışma yapılarak bloke işlemi uygulandığı aynı zamanda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Dünya Çapında Ağ Tapu Sisteminden “Kamu Haciz Tesisi İşlemleri”nin gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. Bulguda, İdare gelirlerinin tamamı açısından değerlendirme yapılmamış, tahakkuk miktarının büyük kısmı tahsil edilemeyenlere ilişkin süreç incelenmiştir. Dolayısıyla, tahakkuk etmiş ilgili gelir kalemlerinin takibi yapılmalıdır.
Kamu İdaresince tahakkuka bağlanan gelir kalemlerinin tahsil ve takibine ilişkin yeterli özenin gösterilmesi ve yukarıda mezkûr mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir.