|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, tahakkuk eden vergi gelirlerinin tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi gereğince, belediye başkanının gelir ve alacakların takibi ve tahsilinden sorumlu olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38. maddesi, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi için yetkili kişilerin sorumluluklarını vurgulamaktadır. Bu bağlamda, yapılan incelemelerde bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
Özellikle çevre temizlik vergisi, ilan reklam vergisi, konutlara ait bina inşaat harcı ve arsa vergisi gibi kalemlerde tahsilat oranları oldukça düşük seviyelerde kalmıştır. Örneğin, çevre temizlik vergisi için tahsilat oranı %41, arsa vergisi için ise %43 olarak kaydedilmiştir. İdare, ekonomik zorluklar nedeniyle hane halkının ödeme gücündeki düşüşün bu duruma etkisi olduğunu ifade etmekte ve 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde gerekli takip işlemlerinin yapıldığını belirtmektedir. Sonuç olarak, ilgili birimlerin bu gelir kalemlerine yönelik tahsilat oranlarını artırmak için etkin çalışmalar yürütmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Vergilerin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden vergi gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranı düşük kalmıştır.
Tablo 9: 2023 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ | 2023 YILI GELİR KESİN HESAP CETVELİ |
| Nev’i | Devreden Gelir Tahakkuku |
2023 Yılı Tahakkuku |
Toplam Tahakkuk (Devreden+Yılı tahakkuk) |
2023 Yılı Net Tahsilatı |
Tahsilattan Ret ve İadeler |
Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahsilat Oranı |
| Çevre Temizlik Vergisi | 60.074.322,13 | 31.583.853,70 | 91.658.175,83 | 37.884.996,87 | 10.023,73 | 53.763.155,23 | 0,41 |
| İlan Reklam Vergisi | 5.005.543,49 | 10.885.325,44 | 15.890.868,93 | 10.488.048,97 | 3.325,00 | 5.399.494,96 | 0,66 |
| Konutlara Ait Bina İnşaat Harcı | 550.614,04 | 32.595,57 | 583.209,61 | 34.822,85 | 0,00 | 548.386,76 | 0,06 |
| Arsa Vergisi | 102.361.885,82 | 87.925.999,11 | 190.287.884,93 | 81.889.665,93 | 8.214,00 | 108.390.005,00 | 0,43 |
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından, ekonomik zorluklar sebebiyle hane halkının ödeme gücünün düşmesinden dolayı tahsilat oranının düşük kaldığı, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca gerekli takip işlemlerinin yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.