|
ÖZET: Tahakkuk eden vergi gelirlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kalması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca, belediye başkanının gelir ve alacakların takibi ve tahsilinden sorumlu olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Yapılan incelemelerde, bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığı gözlemlenmiştir.
Özellikle, Çevre Temizlik Vergisi, Arsa Vergisi ve Eğlence Vergisi gibi kalemlerde tahsilat oranları %54, %49 ve %37 gibi düşük seviyelerde kalmıştır. İdari para cezalarında ise bu oran %3’e kadar düşmüştür. İdare, arsa vergisi ve idari para cezalarına ilişkin dava süreçlerinin tahsilatı olumsuz etkilediğini belirtmiş, ancak genel olarak vergi tahsilatının artırılması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, ilgili birimlerin bu gelir kalemlerine yönelik tahsilat oranlarını yükseltmek için etkin çalışmalar yapması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Vergilerin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden vergi gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıdaki tabloda görüleceği üzere gelir kalemlerinden bir bülümünde tahakkuk ve tahsilat oranı düşük kalmıştır.
Tablo 9: 2024 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| Devreden Gelir Tahakkuku |
2024 Yılı Tahakkuku |
Toplam Tahakkuk |
2024 Yılı Net Tahsilatı | Tahsilattan Ret ve İadeler | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahsilat Oranı |
|
| ÇTV | 54.246.828,28 | 81.141.247,61 | 135.388.075,89 | 73.319.671,53 | 23.791,94 | 62.044.612,42 | %54 |
| Arsa Vergisi |
108.390.005,00 | 115.046.763,75 | 223.436.768,75 | 110.201.474,19 | 300,00 | 113.234.994,56 | %49 |
| Eğlence Vergisi |
4.689.269,87 | 2.227.032,28 | 6.916.302,15 | 2.530.241,84 | 0,00 | 4.386.060,31 | %37 |
| İdari para cezaları | 135.378.409,34 | 1.528.081.771,21 | 1.663.460.180,55 | 42.551.499,92 | 0,00 | 1.620.908.680,63 | %3 |
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususta arsa vergisi ve idari para cezalarına ilişkin dava süreçleri nedeniyle tahsilatın düşük olduğu, diğer vergilerin tahsilatına ise devam edildiği, ifade edilmişse de İdarenin borçları nedeniyle gelir ihtiyacının bulunduğu, bu nedenle vergi tahsilatının önem arz ettiği değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.