|
ÖZET: Tahakkuk eden vergi gelirlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kalması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirgin bir bulgu olarak ortaya çıkmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi gereğince, belediyenin gelir ve alacaklarının takibi ve tahsilatı, belediye başkanının sorumluluğundadır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz bir şekilde toplanmasından yetkili kişilerin sorumlu olduğu vurgulanmaktadır. Yapılan incelemelerde, bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının oldukça düşük olduğu gözlemlenmiştir.
Özellikle, arsa vergisi ve idari para cezalarındaki düşük tahsilat oranları, bu kalemlere ilişkin devam eden dava süreçlerinden kaynaklanmaktadır. Diğer vergi türlerinin tahsilatına ise devam edildiği belirtilmiştir. Ancak, idarenin mevcut borçları ve gelir ihtiyacı göz önüne alındığında, vergi tahsilatının artırılması büyük bir önem taşımaktadır. Sonuç olarak, ilgili birimlerin, tahsilat oranlarını yükseltmek amacıyla etkin stratejiler geliştirmesi ve gerekli çalışmaların yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Vergilerin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden vergi gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıdaki tabloda görüleceği üzere gelir kalemlerinden bir bülümünde tahakkuk ve tahsilat oranı düşük kalmıştır.
Tablo 9: 2024 Yılı Bazı Gelir Kalemleri Tahakkuk ve Tahsilat Oranları
| Devreden Gelir Tahakkuku |
2024 Yılı Tahakkuku |
Toplam Tahakkuk |
2024 Yılı Net Tahsilatı | Tahsilattan Ret ve İadeler | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahsilat Oranı |
|
| ÇTV | 54.246.828,28 | 81.141.247,61 | 135.388.075,89 | 73.319.671,53 | 23.791,94 | 62.044.612,42 | %54 |
| Arsa Vergisi |
108.390.005,00 | 115.046.763,75 | 223.436.768,75 | 110.201.474,19 | 300,00 | 113.234.994,56 | %49 |
| Eğlence Vergisi |
4.689.269,87 | 2.227.032,28 | 6.916.302,15 | 2.530.241,84 | 0,00 | 4.386.060,31 | %37 |
| İdari para cezaları | 135.378.409,34 | 1.528.081.771,21 | 1.663.460.180,55 | 42.551.499,92 | 0,00 | 1.620.908.680,63 | %3 |
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususta arsa vergisi ve idari para cezalarına ilişkin dava süreçleri nedeniyle tahsilatın düşük olduğu, diğer vergilerin tahsilatına ise devam edildiği, ifade edilmişse de İdarenin borçları nedeniyle gelir ihtiyacının bulunduğu, bu nedenle vergi tahsilatının önem arz ettiği değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.