|
ÖZET: Tahakkuk eden vergi gelirlerinin tahsilat oranının 2022 yılında düşük seviyelerde kaldığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi gereğince, belediye başkanı gelir ve alacakların takibi ve tahsilinden sorumlu tutulmuştur. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38. maddesi, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz olarak tahsil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 2022 yılı itibarıyla, toplam 1.201.357.565,00 TL vergi geliri tahakkuk ettirilmiş, bunun 966.632.513,4 TL’si tahsil edilmiştir. Ancak, tahsilat oranı %60 seviyelerinde kalmıştır.
Yapılan incelemelerde, bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının oldukça düşük olduğu gözlemlenmiştir. İdare, bu durumu 2022 yılında yaşanan ekonomik olumsuzluklarla ilişkilendirmiş ve tahsil kabiliyetinin azaldığını belirtmiştir. Tahsilatların artırılması amacıyla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde takip çalışmalarının hızlandırıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, ilgili birimlerin tahsilat oranlarını yükseltmek için gerekli adımları atması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, gelir kalemlerine yönelik etkin bir tahsilat stratejisi geliştirilmesi önerilmektedir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Vergilerin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden vergi gelirleri tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Yapılan incelemelerde aşağıdaki tabloda görüleceği üzere; önceki yıldan 408.204.110,70 TL vergi geliri tahakkukunun devredildiği, 2022 yılı sonu itibarı ile toplam 1.201.357.565,00 TL vergi geliri tahakkuk ettirildiği, 2022 yılı içerisinde toplam tahakkukun, 966.632.513,4 TL’sinin tahsil edildiği, 2023 yılına 642.022.734,1 TL tahakkuk artığı devredildiği ve gelir tahsilat oranının %60 seviyelerinde kaldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: 2022 Yılı Toplam Tahakkuk ve Tahsilat Oranı
| 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı | 2022 Yılı Gelir Kesin Hesabı |
| Devreden Gelir Tahakkuku (TL) |
2022 yılı Tahakkuku(TL) | Toplam Tahakkuk (Devreden+Yılı tahakkuku) (TL) |
2022 Yılı Net Tahsilatı(TL) | Tahsilattan Ret ve İadeler(TL) |
Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk(TL) |
Tahsilat Oranı(TL) |
| 408.204.110,7 | 1.201.357.565,00 | 1.609.561.675,70 | 966.632.513,4 | 906.428,23 | 642.022.734,1 | 0,60 |
Yine aşağıda yer alan tabloda görüleceği üzere bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve
tahsilat oranı çok düşük kalmıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve 2022 yılında yaşanan ekonomik olumsuzluklar sebebiyle tahsil kabiliyeti azaldığını, tahsilatların arttırılabilmesi için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip çalışmalarının hızlandırıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak İdarenin ilgili birimleri tarafından söz konusu gelir kalemlerine ait tahsilat oranlarının artırılması için gerekli çalışmaların yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.