|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin muhasebe kayıtlarında tahakkuk etmemiş giderlerin yanlış bir şekilde tahakkuk etmiş gibi kaydedildiği tespit edilmiştir. İncelemeler sonucunda, borçlanma işlemlerinin kaydedilmesi sırasında 180 – Gelecek Aylara Ait Giderler ve 280 – Gelecek Yıllara Ait Giderler hesaplarına borç kaydı yapılırken, 381 ve 481 nolu Gider Tahakkukları hesaplarına alacak kaydı yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, 630 Giderler hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, 180 ve 280 hesaplarının hangi durumlarda kullanılacağına dair net düzenlemeler bulunmaktadır. Bu hesaplar, peşin ödenmiş giderlerin ve gelecek yıllara ait giderlerin izlenmesi için tasarlanmıştır. Ancak, yapılan hatalı kayıtlar sonucunda toplam 21.163.877,13 TL yersiz kayıt oluşmuş ve 2024 hesap döneminde 630 – Giderler Hesabı eksik gösterilmiştir. Sonuç olarak, banka kredileri ile ilgili faiz ödemelerinin düzenli olarak kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Faiz tutarları, tahakkuk ettiği dönemde 381 – Gider Tahakkukları hesabına alacak, 630 – Giderler Hesabı’na ise borç kaydedilmelidir. Bu süreçte 180 ve 280 hesaplarının kullanılmaması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Tahakkuk Etmemiş Giderlerin Tahakkuk Etmiş Gibi Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin kısa ve uzun vadeli iç borçlarının incelenmesi neticesinde; borçlanma işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınması aşamasında hatalı bir şekilde 180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına borç, 381 ve 481 nolu Gider Tahakkukları Hesaplarına ise alacak kaydı yapıldığı ayrıca 630 Giderler hesabının da hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 144’üncü maddesinde, 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabının içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yönetmelik’in 217’nci maddesinde, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabının, dönem içinde ödenen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı, 381-Gider Tahakkukları hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 289’uncu maddesinde; bu hesabın kısa vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma gelecek olan borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı, 481-Gider Tahakkukları hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 338’inci maddesinde ise; bu hesabın uzun vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen; tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 290’ıncı maddesinde; Uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış malî borçlara ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarının bu hesaba kaydedileceği; Aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz gideri borçlarından takip eden faaliyet dönemi içinde ödenmesi gerekenlerin ise geçici mizandan önce bu hesaba kaydedileceği ve dönem sonunda, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp, ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan tutarların da bu hesaba aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Belediyenin önceki yıllarda yapmış olduğu kısa ve uzun vadeli borçlanma kayıtlarına ilişkin yapılan incelemede; borçlanma işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınma aşamasında 381 ve 481-Gider Tahakkukları hesaplarına alacak; 180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 – Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına borç kaydı yapılmak suretiyle hem tahakkuk etmemiş giderlere ilişkin tahakkuk kaydı yapıldığı hem de karşılığında hatalı bir şekilde aktif bir hesap olan 180 ve 280 hesaplarının kullanıldığı görülmüştür. Bu şekilde 630 Giderler Hesabı kullanılmaksızın yapılan kayıtlar sonucunda, 180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında toplam 21.163.877,13 TL yersiz kayıt oluşmakta, 2024 hesap döneminde 630- Giderler Hesabı kullanılmaksızın ödenen 12.939.938,94 TL faiz gideri ise 630- Giderler Hesabını eksik göstermektedir.
Sonuç olarak, banka kredilerinin taksitlerine ait ödemeler aylık şeklinde düzenlendiğinden ve tahakkuk eden faiz tutarı ilgili ay içerisinde ödendiğinden banka kredisi kullanıldığında faiz tutarına ilişkin herhangi bir kayıt yapılmaması, faiz tutarlarının tahakkuk ettiği zaman 381-Gider Tahakkukları hesabına alacak 630-Giderler Hesabına borç kaydedilerek giderleştirilmesi ve 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280- Gelecek Yıllara Ait Giderler hesaplarının kullanılmaması gerekmektedir.