|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’nin tahakkuk etmiş alacakları arasında yer alan çevre temizlik, emlak, ilan ve reklam vergilerinin önemli bir kısmının zamanaşımına uğradığını göstermektedir. Bu alacakların kayıtlarda bulunmasına rağmen, tahsilinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, alacakların tahsil sürecini düzenlemekte olup, zamanaşımına uğrayan alacakların tahsilinin imkânsız hale geldiğini vurgulamaktadır.
Özellikle 2000 yılından itibaren tahakkuk eden ve zamanaşımını kesen bir durumun olmadığı alacaklar, 2014 yılına kadar süregelen birikimle birlikte 31.12.2019 tarihi itibarıyla zamanaşımına uğramıştır. Mükelleflere ödeme emri tebliğ edilmesi, alacakların zamanaşımına uğramış olmasını değiştirmemekte ve bu alacakların tahsili, yalnızca mükelleflerin rızası ile mümkün görünmektedir. Ancak, bu alacaklar hala kayıtlarda tahsil edilecek alacak olarak yer almakta, gerçekte ise tahsilat imkânsız hale gelmiştir. Kamu alacaklarının zamanaşımına uğramasında sorumluluğu bulunan personelin, bu alacakların tahsilini sağlamak için gerekli süreci işletmesi gerekmektedir. 2019 yılı Düzenlilik Denetim raporunda belirtilen bu durum, 2022 yılına kadar herhangi bir düzeltici işlem yapılmadan devam etmiştir. İlgili personelin, zamanaşımına uğramış alacaklarla ilgili gereken işlemleri gerçekleştirmesi zorunludur. |
BULGU: Tahakkuk Etmiş Alacaklar İçinde Bulunup Zamanaşımına Uğramış Alacaklarla İlgili Gerekli Sürecin İşletilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye gelirleri arasında olan çevre temizlik, emlak ile ilan ve reklam vergisi tahakkuk kayıtlarının olduğu, ancak birçoğunun zamanaşımına uğradığı halde kayıtlarda yer aldığı ve tahsilinin imkânsız olduğu görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde, belediyelere ait vergi, resim, harç, mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi gibi alacakların bu Kanuna tabi olduğu, 3’üncü maddesinde amme borçlusunun veya borçlu teriminin amme alacaklarını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi şahısları ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, 37’nci maddesinde, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, 54’üncü maddesinde ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil olunacağı, 55’inci maddesinde amme alacağını vadesinde ödemeyenlere on beş (yedi) gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58’inci maddesinde, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği, 62’nci maddesinde borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarın tahsil dairesince haczolunacağı, 102’nci maddesinde, amme alacağının, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrayacağı, 103’üncü maddesinde zamanaşımını kesen hallerin neler olduğu, ödeme, haciz tatbiki, cebren tahsil ve takip sonucu yapılan her çeşit tahsilat, ödeme emri tebliği zamanaşımını kesen haller olarak sayılmış ve kesilmenin rastladığı takvim yılı başından itibaren zamanaşımının yeniden işleye başlayacağı hükme bağlanmıştır.
İdare kayıtlarında tahakkuk etmiş olarak yer alan çevre temizlik, emlak ile ilan ve reklam vergileri içinde birçok mükellefe ait alacaklarla ilgili sürecin zamanında işletilmemesi nedeniyle söz konusu alacakların zamanaşımına uğradıkları görülmüştür. Örneğin 2000 (önceki yıllarla ilgili olan da bulunmaktadır.) ve daha sonraki yıllarda tahakkuk etmiş ve zamanaşımını kesen durumun olmadığı bu alacaklar çok önceleri zamanaşımına uğramıştır. 2014 yılında kadar tahakkuk etmiş olan ve zamanaşımını kesen durumun olmadığı bu alacaklar ise 31.12.2019 tarihi itibariyle zamanaşımına uğramıştır. Zamanaşımına uğradıktan sonra mükellefe ödeme emri tebliğ edilmesi alacağın zamanaşımına uğradığı gerçeğini değiştirmemektedir. Mükellefin rızaen ödemesi dışında bu alacakların tahsili mümkün görünmemektedir. Ancak bu alacaklar kayıtlarda tahsil edilecek alacak olarak durmaktadır. Gerçekte bu alacakların birçoğu rızaen ödeme dışında tahsili imkânsız hale gelmiştir. Kamu alacağının zamanaşımına uğraması nedeniyle tahsilinin imkânsız hale gelmesinde sorumluluğu bulunan personel bu alacaklardan sorumludur. İdarenin gerekli incelemeyi yaparak kayıtlarda alacak olarak yer alıp zamanaşımına uğramış alacak konusunda zamanaşımına uğratılmasına neden olan personelden bu alacağın tahsilini sağlaması gerekir. Alacağın zamanaşımına uğratılmasında kusuru olan personelle ilgili gerekli sürecin işletilmesi zorunluluktur. Söz konusu tespit 2019 yılı Düzenlilik Denetim raporunda yer almasına rağmen 2022 yılına kadar düzeltici herhangi bir işlem tesis edilmiştir.
Kayıtlarda alacak olarak yer alıp zamanaşımına uğramış alacak konusunda zamanaşımına uğratılmasına neden olan personelden bu alacağın tahsili ile ilgili gerekli sürecin işletilmesi gerekir.