Tahakkuk hesaplarının kredi kullanıldığı anda değil, faiz tahakkuk ettiği dönemde çalıştırılması gerektiği (Sayıştay)

Banka kredisi alındığında ödeme planındaki faizin tamamının vadesine göre 381 ve 481 nolu hesaplara kaydedildiği görülmüştür. 

Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 381 Gider Tahakkukları Hesabıyla ilgili bölümünün “Hesabın Niteliği” başlıklı 256 ncı maddesinde;

“Bu hesap, kısa vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen; tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenebilir duruma gelecek olan tutarların izlenmesi için kullanılır.” hükmü ile Hesaba ilişkin işlemler başlıklı 257 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“Yıl sonlarında uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış mali borçlara ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve takip eden yılda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları ile tahvillerin takip eden yılda ödemesi yapılacak işlemiş faiz tutarları bu hesaba kaydedilir.” hükmü bulunmaktadır. “Hesabın İşleyişi” başlıklı 258 nci madde de aşağıdaki hükümleri içermektedir:

“Gider tahakkukları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak

• – Dönem sonlarında tahviller için takip eden yılda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 630-Giderler Hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere bu hesaba alacak kaydedilir.
• – Dönem sonlarında uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki tahviller dışında kalan borçlara ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 630-Giderler Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

…”.

Diğer yandan bu hesapta izlenen faizlerin anaparalarının izlendiği 300, 303, 309 gibi hesaplarla ilgili maddelerinde bu hesabın nasıl kullanılacağına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Örneğin 300 Banka Kredileri Hesabının kayıtlarını düzenleyen 206 ncı maddenin borç kayıtlarını düzenleyen (b) bendinin ilk alt bendi aşağıdaki gibidir:

“İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tutarlardan ana para tutarı bu hesaba borç, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmı ise 381-

Gider Tahakkukları Hesabına borç, … kaydedilir.”

481 nolu hesap da 381 nolu hesapla aynı özellikleri taşımakla birlikte uzun vadeli olduğundan bu hesabı düzenleyen maddeler de benzer hükümlerin uzun vadeli bir hesaba uygun olanlarını içermektedir.

Yukarıdaki yönetmelik hükümlerinden de anlaşılacağı üzere 381 ve 481 nolu hesaplar faizler açısından bakıldığında yalnızca dönem sonlarında, ilgili dönem içerisinde tahakkuk etmiş ancak daha sonraki dönemlerde ödenecek olanlar için kullanılacaktır. Kredi geri ödemeleri genellikle aylık ya da yıllık olduğundan 481 nolu hesap kredilerde hiç uygulanmayacak, ancak ödemesi takip eden yıldan sonra olan tahvillerin ilgili dönemde tahakkuk eden faizlerinin izlenmesi için kullanılacaktır.

Aksaray Belediyesinin mizanında 481 nolu hesapta 103.022,06 TL bakiyenin alınan krediler için daha sonraki yıllarda ödenecek ancak henüz tahakkuk etmemiş faizin kaydıyla oluştuğu tespit edilmiştir. 381 nolu hesabın bakiyesi olan 221.398,48 TL’nin ise yaklaşık 200.000 TL’sinin tahakkuk etmemiş faiz olduğu tahmin edilmektedir.

Kamu idaresi cevabında: Bundan sonra bulguda belirtilen hükümler doğrultusunda işlem yapılacağı belirtilmektedir.

Sonuç olarak: Kurum bulguyu kabul edip 2014 yılından itibaren düzeltildiğini belirtmiştir. 2014 yılı denetiminde uygulamanın işlerliği izlenecektir.