|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, tahakkuku tahsiline bağlı idare gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. Özellikle bina inşaat harcı, altyapı kazı izni harcı, işyeri açma izni harcı ve işgal harcı gibi gelirlerin, tahsil edildiklerinde 120 Gelirlerden alacaklar hesabına kaydedildiği görülmüştür. Ancak, bu gelirlerin tahakkuk esaslı muhasebe sistemi ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, ilgili diğer hesaplarla ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Tahsilatların doğru muhasebeleştirilmesi için 100 Kasa veya 102 Banka hesabına borç, 600 Gelirler hesabına alacak ve 800 Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediyeler tarafından makbuz karşılığı tahsil edilen harçlar tahakkuku tahsiline bağlı gelirler olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, bu tür harçların tahsilatında 120 Gelirlerden alacaklar hesabına kayıt yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Denetimlerde, tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerin tahsil edilmesi sırasında mevzuata aykırı kayıtların yapıldığı tespit edilmiştir. Belediyenin gelir tahakkuk kayıtlarının, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. İş yeri açma izni harcı, işgal harcı ve altyapı kazı izni harcı gibi gelirlerin doğru bir şekilde muhasebe kayıtlarının yapılması, denetim süreçlerinde karşılaşılacak sorunların önüne geçecektir. |
BULGU: Tahakkuku Tahsiline Bağlı İdare Gelirlerinin Gelirlerden Alacaklar Hesabında Muhasebeleştirilmesi ve Bu Hesabın Hatalı Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Yapılan incelemede, bina inşaat harcı, altyapı kazı izni harcı, işyeri açma izni harcı, işgal harcı gibi tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerin, tahsil edildiklerinde 120 Gelirlerden alacaklar hesabına alacak kaydı yapılarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Tahakkuk esaslı muhasebe sistemi ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği uyarınca nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak yapılan tahsilatların 120 Gelirlerden alacaklar hesabı ile ilişkilendirilmemesi, ilgili olduğu diğer hesaplarda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar 100 Kasa hesabı ya da 102 Banka hesabına borç 600 Gelirler hesabına alacak; diğer taraftan 800 Bütçe gelirleri hesabına alacak, 805 Gelir yansıtma hesabına borç kaydedilir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre belediyelerce makbuz karşılığı peşin olarak tahsil edilen harçlar (işgal harcı, işyeri açma izni harcı, taşıt araçları işletme ruhsat harcı) tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerdir. Bu nedenle, bu harçlar tahsil edildiklerinde, 120 Gelirlerden alacaklar hesabına herhangi bir kayıt yapılmamalıdır.
Belediye tarafından tahakkuku tahsiline bağlı gelirler tahsil edildiğinde yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı kayıtlar yapılmıştır. Tahakkuku tahsiline bağlı gelirler tahsil edildiğinde öncelikle 120 Gelirlerden alacaklar hesabı alacaklandırılmakta, karşılığında aynı tutarda Banka hesabı borçlandırılmaktadır. Ay sonlarında toplu olarak gerçekleştirilen her aya ait tahakkukların muhasebeleştirildiği muhasebe işlem fişlerinde aynı gelirlerle ilgili 120 Gelirlerden alacaklar hesabının borçlandırılıp 600 Gelirler hesabının alacaklandırılmak suretiyle karşılıklı çalıştığı görülmektedir. Bu durum aktif karakterli bir hesap olan 120 Gelirlerden alacaklar hesabının hatalı çalışmasına ve tahakkuk esasına aykırı kayıtların yapılmasına neden olmaktadır.
Belediye tarafından gerçekleştirilecek gelir tahakkuk kayıtlarında gerekli kontroller yapılarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gelir türlerinin tasnifi yapılıp işyeri açma izni harcı, işgal harcı, altyapı kazı izni harcı, muayene ücreti gibi peşin olarak tahsil ettiği çeşitli gelirlerin muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.