|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerde tahsil edilemeyen alacakların Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenen faaliyet alacaklarının, tahsil edilememesine rağmen takibe alınmadığını göstermektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu alacakların nasıl izlenmesi gerektiğini ve takibe alma işlemlerinin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yönetmelik gereğince, tahsil edilemeyen alacakların 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi zorunludur. Ancak, Adalet Bakanlığı’nın harcama birimlerine ait geçmiş yıllara ait mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan alacakların takibe alınmadığı tespit edilmiştir. İdare, bu durumu düzeltmek amacıyla, 19.04.2024 tarihli yazılarla tüm teşkilatına gerekli bilgilendirmeleri yapmıştır. Sonuç olarak, tahsil edilemeyen alacakların takibe alınması ve ilgili hesaplara kaydedilmesi, merkezi yönetim muhasebe yönetmeliği çerçevesinde önemli bir yükümlülüktür. Bu süreçlerin eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi, kamu mali yönetiminin etkinliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Tahsil Edilemeyen Alacakların Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına Aktarılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarede, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenen faaliyet alacaklarının, tahsil edilemediği halde takibe alınmadığı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Faaliyet alacakları” başlıklı 50’nci maddesinde; faaliyet alacakları hesap grubunun, kamu idarelerince gelir olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen her türlü vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, alınan bağış ve yardımlar, diğer gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının işleyişi ile ilgili 53’üncü maddesinde; Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan ilgili servislerce, takibe sevk edilen alacak tutarlarının bu hesaba alacak, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının niteliğini açıklayan 54’üncü maddesinde; Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Hesaba ilişkin işlemler ile ilgili 55’inci maddesinde;
“(1) Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin takibe alma işlemleri aşağıdaki açıklamalara göre yapılır:
a) İlgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış olan alacakların takip kayıtları, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara kaydedilerek yapılır.
b) İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir.
(…) ” denilmektedir.
Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenen alacaklardan, tahsil edilemeyenler için takibe alma işlemleri yapılarak ilgili alacağın 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, işyurdu faaliyetleri kapsamında Adalet Bakanlığının harcama birimlerine önceki yıllarda yapmış olduğu mal ve hizmet satışından dolayı ortaya çıkan faaliyet alacaklarının halen tahsil edilemediği, söz konusu alacaklar için takip işlemlerinin başlatılmadığı tespit edilmiştir.
İdare, bulgu konusu hatalı uygulamanın düzeltilmesi için ödenek gönderilen Bakanlığın tüm teşkilatına 19.04.2024 tarihli 6644 ve 6639 sayılı yazılar ile gerekli bilgilendirmenin yapıldığını belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükmü gereğince tahsil edilemeyen faaliyet alacaklarının takip işlemlerin yapılması ve alacakların 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına kayıt edilmesi gerekmektedir.