Tahsil Edilen Gelirlerin Emanet Hesaplarında Uzun Süre Bekletilmesi Sonucu Gelir Kayıtlarının Geç Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Tahsil Edilen Gelirlerin Emanet Hesaplarında Uzun Süre Bekletilmesi Sonucu Gelir Kayıtlarının Geç Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin eğitim öğretim gelirleri, taşınmaz gelirleri gibi gelir ve alacaklarına ilişkin yapılan bazı tahsilatların, 333 Emanetler Hesabına alınması ve burada uzun süre bekletilmesi nedeniyle gelir ve bütçe gelirleri hesaplarına zamanında kaydedilmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 333 Emanetler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 262’nci maddesinde; bu hesabın, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 800 Bütçe Gelirleri Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 413’üncü maddesinde; Bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan her türlü tahsilatın bir taraftan 600 Gelirler Hesabı veya 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Denetimlerde, bankaca yapılan gelir ve alacak tahsilatlarının niteliği belli olmadığı gerekçesiyle önce 102 Banka Hesabına borç, 333 Emanetler Hesabına alacak kaydedilmek üzere emanet hesaplarına alındığı; daha sonraki bir tarihte 600 Gelirler Hesabına alacak, 333 Emanetler Hesabına borç kaydedilmek üzere emanet hesaplarından çıkış yapıldığı ve bütçe gelir ve yansıtma hesaplarına kayıt yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu uygulama sonucu emanet hesaplardaki tutarların ilgili hesaplara kaydedilmesi, aşağıdaki tablodaki örneklerde görüleceği üzere uzun süre almakta hatta bir sonraki mali yıla kalmaktadır. Bu durum, muhasebenin zamanında ve doğru bilgi üretmesini engellediği gibi; gelirlerin ilgili olduğu faaliyet döneminin geliri, bütçe gelirlerinin ise tahsil edildikleri yılın geliri olarak muhasebeleştirilmesi ilkesine de aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, Üniversite banka hesabında yatırılan tutarların; Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası nezdindeki banka hesabında bulunan bakiye tutarlarla günlük olarak mutabakatın sağlanabilmesi için ivedilikle 333 Emanetler Hesabına kaydedildiği, birimler ile yapılan yazışmalar neticesinde tahsilatların niteliğinin belirlenmesi sonucu ilgili gelir hesaplarına alındığı belirtilerek bulgu doğrultusunda emanete kaydedilen tutarların zamanında ilgili gelir hesaplarına kaydedilmesine özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; niteliği belli olan gelir ve alacak tahsilatlarının emanet hesaplarında alınması/bekletilmesi uygulamasına son verilerek zamanında ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle muhasebenin zamanında ve doğru bilgi vermesi sağlanmalıdır.
Tablo 6:Tahsilat Tarihinden Uzuın Süre Sonra Gelir Kaydı Yapılan Alacak ve Gelirler