|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kamu İdaresinin diğer kamu kuruluşlarına tahsis ettiği taşınmazların muhasebe kayıtlarında uygun şekilde yer almadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelere taşınmaz tahsis etme yetkisi tanımakta ve bu taşınmazların izlenmesi için belirli muhasebe düzenlemeleri öngörmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların diğer kamu idarelerine tahsisinin nasıl kaydedileceğine dair ayrıntılı kurallar sunmaktadır.
Yapılan incelemelerde, Kamu İdaresi’nin mülkiyetindeki bir taşınmazın Samsun Büyükşehir Belediyesine tahsis edilmesine rağmen, bu işlemin muhasebe kayıtlarında gerekli şekilde izlenmediği belirlenmiştir. Örneğin, İlkadım ilçesindeki bir arsa, 55.000 TL bedelle 10 yıl süreyle tahsis edilmesine rağmen, ilgili muhasebe hesaplarında tahsis niteliği taşımayan bir şekilde yer almaktadır. Bu durum, taşınmazın kayıtlı değerinin mali tabloda yanlış bir şekilde gösterilmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin diğer kamu idarelerine tahsis ettiği taşınmazların, ilgili mevzuat çerçevesinde muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde takip edilmesi gerekmektedir. Bu, mali tabloların şeffaf ve anlaşılır olmasını sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Tahsis Edilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin, diğer kamu idarelerine tahsisli olarak kullandırdığı taşınmazların, tahsis niteliğini gösterir biçimde muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (h) bendinde mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz tahsis etmek belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış, aynı Kanun’un “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin (d) bendinde ise belediyelerin kendilerine ait taşınmazları gerekli şartlar dâhilinde mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ile kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibariyle izleneceği belirtilmiş olup Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar tasnif edilmiştir. Buna göre kamu idaresinin tahsis ettiği taşınmazlar 02 numaralı alt kodda takip edilmelidir.
Söz konusu Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 189,191 ve 193’üncü maddelerinde, tahsise konu edilen taşınmazların izlenmesinde, taşınmazın niteliğine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabı’nın kullanılacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazlar kayıtlı değerleri üzerinden 250.02, 251.02, 252.02 Hesaplarında alacak, 500 Net Değer/Sermaye Hesabı’nda borç kaydı yapılması suretiyle muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmelidir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde, “Tam Açıklama” kavramı gereğince mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; taşınmazların yönetimi açısından Kamu İdaresi tarafından diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların ilgisine göre muhasebe kayıtlarında takip edilmesi gerektiği değerlendirilmekle birlikte, muhasebenin temel kavramlarından olan “Tam Açıklama” gereğince mali tabloların bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde; 01.02.2022 tarihinde imzalanan protokol ile Kamu İdaresi mülkiyetinde bulunan İlkadım ilçesi, Pazar Mahallesi, 310 ada, 26 parselde yer alan arsa niteliğindeki taşınmazın Samsun Büyükşehir Belediyesine aylık 55.000,00 TL bedel ile 10 yıl süreyle tahsis edildiği, ancak söz konusu taşınmazın muhasebe kayıtlarında tahsis niteliğini gösterir şekilde izlenmediği tespit edilmiştir.
Bahsi geçen taşınmazın mevzuata uygun biçimde muhasebe kayıtlarında takip edilmemesi neticesinde, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 500 Net Değer/Sermaye Hesabı mali tablo niteliği taşıyan bilançoda tahsise konu edilen taşınmazın kayıtlı değeri kadar fazla tutar ile yer almakta olup Kamu İdaresi, tahsis özelliği bulunan taşınmazı mülkiyetinde yer alan taşınmazlar arasında takip etmektedir. Bu nedenle tahsise konu edilen taşınmazın tahsis niteliğini gösterir biçimde muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.