|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların kamu idarelerine tahsis edilenlerinin varlık hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, tahsis edilen taşınmazların ilgili hesaplarda kaydedilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda oluşturulan yardımcı hesaplar aracılığıyla tahsislerin izlenmesi öngörülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesi, tahsisli taşınmazlarla ilgili mali yükümlülüklerin tahsis edilen idare tarafından karşılanacağını belirtmektedir. Bu nedenle, tahsisli taşınmazların muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde tutulması, idarenin mali yükümlülükleri açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, 27.04.2015 tarihli Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısında, tahsis işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ile ilgili açıklamalar ve örnekler sunulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 500 Net Değer Hesabı’na ait yardımcı hesapların kullanılmaması sebebiyle, kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların muhasebe kayıtlarında izlenmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda varlıkların gerçeğe uygun değerlerinin belirlenmesinde hatalara yol açmıştır. Dolayısıyla, tahsisli taşınmazların yönetimi ve kontrolü için gerekli kayıt düzeninin oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: Tahsis Edilen Taşınmazların Varlık Hesaplarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde olan taşınmazlardan kamu idarelerine tahsis edilenlerin ilgili varlık hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 130, 131 ve 132’nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188, 189, 190, 191, 192 ve 193’üncü maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252 Binalar Hesabında izleneceği belirtilmiştir. Bu amaçla Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar oluşturulmuş ve tahsislerin durumuna göre tesis edilen 02.Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar ve/veya 03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar yardımcı hesaplarında kamu idaresince takip edileceği belirlenmiştir.
Bununla birlikte, 10.10.2006 tarihli ve 26315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in “Tahsisli taşınmaza ilişkin giderler” başlıklı 7’nci maddesinde yer alan; “(1) Tahsisli taşınmazlarla ilgili olarak harcamalara katılma payı da dâhil olmak üzere her türlü mali yükümlülükler ve diğer giderler, tahsis yapılan kamu idaresi tarafından ödenir” hükmü uyarınca da tahsisli taşınmazlar ile ilgili her türden giderin tahsis yapılan idare tarafından karşılanması dolayısıyla da muhasebe kayıtlarının, tesis edilen bu işlemlere göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle de tahsisli taşınmazların tahsis bilgisinin muhasebe kayıtlarında ilgili yardımcı hesaplarda belli edilmesi, İdarenin tahsise konu taşınmazları üzerindeki mali yükümlülükleri açısından anlam kazanmaktadır.
Yine 27.04.2015 tarihli ve 4167 sayılı Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısında, herhangi bir taşınmazı tahsisli kullanan ve kullandıran kurumların muhasebe kayıtlarını nasıl gerçekleştireceğine dair açıklamalar yapılmış ve örneklere yer verilmiştir. Aynı yazıda;
“1.3.Tahsis işleminin muhasebeleştirilmesi” başlığı altında; “Taşınmaz maliki kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; 500-Net Değer Hesabına (11.Tahsis Edilen Taşınmazlar) borç, ilgisine göre 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabına (02.Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 500-Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazın mülkiyet kayıtlarının bulunduğu muhasebe birimlerince yapılacaktır. Taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; ilgisine göre 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabına (03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) borç, 500-Net Değer Hesabına (12.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 500-Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazı tahsisli olarak kullanan idarenin taşınmaza ilişkin harcamalarını muhasebeleştiren ilgili muhasebe birimlerince yapılacaktır.” denildiğinden, taşınmaz tahsis eden ya da taşınmaz tahsisi sağlanan her iki taraftaki idarelerin muhasebe kayıtları açısından, 500 Net Değer Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının tahsis işleminin sonuçlarından etkilendiği açıktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, taşınmazların yönetimi ve kontrolü için idarelerce tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazlarla ilgili farklı bir kayıt düzeninin bulunduğu ve bu şekilde kullanılan taşınmazlarla ilgili yapılacak kayıtların da buna uygun olarak tutulması gerekmektedir. Tam açıklama kavramı, muhasebenin genel kabul görmüş bir ilkesi olup bu kavram uyarınca varlıkların gerçek durumunun mali tablolarda yer alması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 250 Arsa ve Araziler Hesabına ait 02 kodlu yardımcı hesaplar ile birlikte 500 Net Değer Hesabına ait 11 ve 13 kodlu yardımcı hesapların kullanılmaması nedeniyle İdare tarafından kamu idarelerine tahsis edilen 2 adet taşınmazın muhasebe kayıtlarında izlenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre İdare tarafından diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların muhasebeleştirilmemesi nedeniyle 2024 yılı bilançosunda 250.02 Arazi ve Arsalar Hesabı ve 500. 11/13 Net Değer Hesabı itibarıyla varlıkların ilgili İdare tarafından belirlenmesi gereken gerçeğe uygun değerleri (rayiç değer) toplamı kadar hataya neden olunmuştur.