|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerinin tahsisli olarak kullandığı taşınmazların muhasebe kayıtlarında yeterince izlenmediğini ortaya koymuştur. İlgili varlık ve özkaynak hesaplarında eksik kayıtlar tespit edilmiş, ayrıca tahsis edilen taşınmazlara ilişkin amortismanların da ilgili hesaplarda yer almadığı görülmüştür. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Belediye Kanunu, kamu idarelerinin taşınmazları tahsis etme yetkisini düzenlemekte, ancak bu süreçlerin muhasebe kayıtlarına yansıtılmasında eksiklikler yaşanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, taşınmazların izlenmesine yönelik detaylı düzenlemeler içermektedir. Ancak yapılan incelemelerde, kamu idaresinin tahsisli olarak kullandığı 114 taşınmaz ile tahsis edilen 6 taşınmazın muhasebe kayıtlarının eksik veya hiç yapılmadığı belirlenmiştir. Özellikle, 500 Net Değer Hesabı altında tahsisli taşınmazlara dair kayıtların yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin finansal raporlarının güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Kamu İdaresi, tahsisli taşınmazlarla ilgili muhasebe kayıtlarının düzenlendiğini belirtmiş, ancak bu iddialarını destekleyen belgeler sunmamıştır. Mevzuat hükümlerine uygun olarak taşınmazların doğru bir şekilde izlenmesi, kamu hizmetinin etkinliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ilgili idarelerin taşınmaz tahsis işlemlerini eksiksiz bir şekilde muhasebeleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: Tahsisli Kullanılan ve Tahsis Edilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresince tahsisli olarak kullanılan taşınmazların ilgili varlık ve özkaynak hesabında izlenmediği ve/veya eksik izlendiği; İdarece tahsis edilen taşınmazlara ilişkin amortismanların ilgili özkaynak hesabında izlenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’nci maddesinde, kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirmek amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine tahsis edebileceği hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, belediyelerin kendilerine ait taşınmazları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği şeklinde benzer bir ifadeye yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği 187’nci maddesinin 5’inci fıkrasında; kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenlerin ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği hüküm altına alınmış ve 188,189, 190, 191, 192 ve 193 ve 203’üncü maddelerinde tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazların niteliklerine göre, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252 Binalar Hesabı’nda, ayrılması gereken amortisman tutarlarının ise Muhasebat Genel Müdürlüğünün Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 sıra numaralı Genel Tebliği’nin “Tahsisli Taşınmazların Amortisman İşlemleri” başlıklı 7’nci maddesi gereği tahsisli kullanan idare tarafından 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nda, bu hesaplar karşılığında da 500 Net Değer Hesabı’nda izlenmesine yönelik hesap işleyişleri düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’e göre 2024 yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında ilgili varlık hesapları itibarıyla 02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar, 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar, bu hesaplar karşılığı 500 Net Değer Hesabı itibarıyla da 11 Tahsis Edilen Taşınmazlar, 12 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar, 13 Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı şeklinde ikinci düzey alt kodlara yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin tahsisli olarak kullandığı 114 adet taşınmaz ve İdarece tahsis edilen 6 adet taşınmaz olmasına rağmen,
-250 Arazi ve Arsalar Hesabı’nın 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar alt kodunda herhangi bir kayıt bulunmadığı,
-251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabı’nın 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar alt kodunda toplam 1.383.530.760,67 TL kayıt bulunmasına rağmen 500 Net Değer Hesabı’nın 12 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar alt kodunda 794.716.855,00 TL kayıt bulunduğu;
-500 Net Değer Hesabı’nın 13 Tahsis Edilen Taşınmazlar için Ayrılmış Amortisman Tutarı alt kodunda herhangi bir kayıt bulunmadığı,
tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin 2024 yılı Bilançosunda, İdarece tahsisli olarak kullanılan 114 adet taşınmazın muhasebe kayıtları yapılmaması ve/veya eksik yapılması neticesinde söz konusu taşınmaz hesaplarının alt kodları ile 500 Net Değer Hesabı; İdarece tahsis edilen 6 adet taşınmaza ilişkin amortismanın ilgili özkaynak hesabında izlenmemesi sebebiyle 500 Net Değer Hesabı alt kodları itibarıyla doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır. Bu doğrultuda tahsis işleminin konusu olan taşınmaz mallar, kamu hizmetinin ifası amacıyla ilgili kamu idaresinin kullanımına bırakıldığından tahsis yapan ve yapılan idarelerin, bu varlıkları tam ve doğru olarak raporlanmasını teminen tahsis işlemini muhasebeleştirmesi önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, tahsisli kullanılan ve tahsis edilen taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarında gerekli düzenlemenin yapıldığı, bundan sonraki işlemlerde gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir. Ancak Kamu İdaresince gönderilen cevap eklerinde ilgili kayıtların mevzuata uygun hale getirildiğine ilişkin kanıtlayıcı belgeler sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından mevzuat hükümleri doğrultusunda taşınmazların ilgili varlık ve özkaynak hesabında izlenmesi için işlem tesis edilmesi gerekmektedir.