|
ÖZET: Üniversiteye tahsis edilen taşınmazlar üzerinde yapılan hibe taahhütleriyle ilgili olarak, Sayıştay denetim raporlarında bazı önemli bulgular ortaya konmuştur. Ulubey İlçesi Gündüzlü Mahallesi’nde bulunan 5.129,78 metrekarelik araziye, bağışçı tarafından yüksekokul binası yapımı için protokol imzalanmış; ancak protokol iptal edilmesine rağmen inşaatın izinsiz olarak devam ettiği ve bu yapıların üniversite kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Ünye İlçesi’nde de benzer bir durum yaşanmış; burada da fakülte yapımına ilişkin protokol süresi dolmasına rağmen inşaatın tamamlanmadığı ve maliyetlerin üniversite bütçesine kaydedilmediği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre, üniversitelerin kaynaklarını etkin bir şekilde kullanarak ülkenin ihtiyaç duyduğu insan gücünü yetiştirmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, protokollere uyulmadığı ve inşaat süreçlerinin yeterince denetlenmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, üniversite yönetiminin yatırım programı ve bütçe hazırlama süreçlerinde eksiklikler olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, üniversite kayıtlarına alınmayan yapım işlerinin maliyetlerinin belirlenmesi ve protokol revizyonlarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu adımlar, üniversitenin mali yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahsisli Taşınmazlar Üzerinde Hibe Suretiyle Yapılması Taahhüt Edilen Fakülte ve Yüksekokul Binalarının Üniversite Kayıtlarında Görünmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Orman vasıflı iken üniversiteye tahsis edilen ve Orman Genel Müdürlüğüne tahsis bedeli ödenen Ulubey İlçesi Gündüzlü Mahallesi sınırlarında bulunan 5.129,78 metrekare arazi üzerine bağışçı tarafından yüksekokul binası yapımı ile Ünye İlçesi Sahilköy Mahallesi sınırları içinde 1507 ada, 40 parselde bulunan 165.958 metrekare arazi üzerine bağışçı tarafından fakülte yapım işinin protokolleri iptal edilmesine rağmen inşaatların izinsiz devam ettiği ve yapılan yapıların üniversite kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12’nci maddesinde; Üniversitenin kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insan gücü yetiştirilmesi Yükseköğretim Kurumlarının görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesinde; Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmanın, rektörün görevlerinden olduğu belirtilmiştir.
Denetimlerde; Giresun Orman bölge Müdürlüğünden üniversiteye 02.06.2017 tarihinde tahsis edilen ve tahsis bedeli ödenen Ulubey İlçesi Gündüzlü Mahallesi sınırlarında bulunan 5.129,78 metrekare arazi üzerine 21.12.2017 tarihinde Üniversite ile Ulubey İlçesi Yüksekokul Yaptırma ve Yaşatma Derneği arasında Ordu Üniversitesine Ulubey Meslek Yüksekokulu yapılması protokolü imzalanmıştır. Protokole göre, Dernek (bağışçı) tarafından protokolün taraflarca imzalandığı tarihten itibaren 24 ay sonra taahhüt edilen yüksekokul binası tamamlanıp üniversiteye teslim edilecektir.
Ancak idare, protokol hükümlerine uyulmadığını ileri sürerek 23.07.2018 tarihli üniversite yönetim kurulu kararıyla protokolü tek taraflı iptal etmiştir. 15.08.2018 tarihli yönetim kurulu kararıyla da arazi tahsis işlemi iptal edilerek arazi kullanımından vazgeçilmiştir. 07.10.2020 tarihli yönetim kurulu kararıyla tahsisi iptal eden yönetim kurulu kararı kaldırılmış tahsisin devam etmesine karar verilmiştir. Söz konusu Dernek ile 24 ay süreli yeni bir protokol imzalanmış 23.11. 2022 tarihinde söz konusu protokolün de süresi bitmiştir. Bu süre içinde protokolün karşı tarafı yapım işine devam etmiş bina 4 katlı karkas hale getirilmiştir. Yapılan yapının devri ve/veya inşaatın devamı ile ilgili yeni bir protokol yapılmamıştır. Yapılan yapım işine ve binaya ait iş ve işlemler üniversite muhasebe kayıtlarında yer almamaktadır.
Benzer şekilde Ünye İlçesi Kültür Eğitim ve Dayanışma Derneği ile 05.07.2021 tarihinde Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yapım İşi Protokolü imzalanmış 44.550.000,00 TL muhammen bedelli işin tüm maliyetinin Dernek (bağışçı) tarafından karşılanacağı, protokol süresinde işin tamamlanarak Üniversiteye devredileceği protokolde hüküm altına alınmıştır. Protokolün süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Bağışçı Orman Bölge Müdürlüğünden tahsisli alan üzerinde yapım işini başlatmış temel çalışmaları devam ederken işe devam etmemiştir. İş programı ve inşaatın durumuyla ilgili 2022 yılında Yapı İşleri Daire Başkanlığı tarafından bir durum tespiti yapılmış ancak yapım işinin mevcut haliyle nasıl tamamlanacağına ilişkin bağışçı ile revize iş programı düzenlenmemiştir. Bu süreçte protokol revizyonu yapılmadığı gibi yapılan işlere ilişkin bağışçıdan inşaatın maliyetini gösterir herhangi bir belge de alınmamıştır. Dolayısıyla tahsis bedeli ödenen Fakülte binası yapım işine ait herhangi bir tutar üniversite yatırım bütçesinde ve muhasebe kayıtlarında yer almamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; alınan bağış ve yardımlar kamu geliri olarak düzenlenmiş, “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40’ıncı maddede ise; alınan şartlı bağış ve yardımların bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği, bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Ulubey Meslek Yüksek Okulu yapım işleri için yapılan işler bağışçılardan tevsik edilmediği için inşaata ait maliyetler üniversite bütçesinde açılacak bir tertibe ödenek kaydedilmemiştir. Benzer şekilde yapım işlerine ait maliyetler muhasebe kaydı açısından 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında da izlenememektedir.
Kamu İdaresi cevabında, yarım kalan işlerin bağışçı marifetiyle bitirilmesinin mümkün olmaması halinde yatırım programına teklif edilerek ikmal inşaatı olarak tamamlanması konusunda çalışmalarının devam ettiğini, protokole konu iki birimin imalat maliyetlerinin değer tespit komisyonu tarafından tespitinden sonra 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alınacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; protokole konu yapım işlerine ait maliyetlerin üniversite kayıtlarına alınması, süre bitmeden mevcut işle ilgili protokol revizyonu yapılarak yükümlülüklerin yerine getirilmesinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.