|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, tahsisli taşınmazların mali tablolarda yer almadığını ortaya koymuştur. Devlet Su İşleri (DSİ) mülkiyetindeki taşınmazlar ile diğer kamu kurumlarına tahsis edilen ve bu kurumların mülkiyetinde olan taşınmazların mali kayıtlarda gösterilmediği tespit edilmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin taşınmaz tahsisi süreçlerini düzenlemekte ve bu taşınmazların amacının dışında kullanılamayacağını belirtmektedir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik, tahsis kavramını, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla taşınmazların bedelsiz olarak kullanımına bırakılması olarak tanımlamaktadır. Ayrıca, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemleri, mevcut taşınmazların yanı sıra edinilen ve elden çıkarılanların takip edilmesini gerektirmektedir. Ancak yapılan incelemeler, DSİ’ye tahsis edilen taşınmazların ve diğer kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların ilgili muhasebe hesaplarında yer almadığını göstermektedir. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemekte ve hatalı kayıtların oluşmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla, DSİ’ye ait taşınmazların ve diğer kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların mali tablolarda doğru bir şekilde yer alması, kurumların mali durumlarının sağlıklı bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahsisli Taşınmazların Mali Tablolarda Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Mülkiyeti DSİ’ye ait olup, diğer kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazlar ile mülkiyeti diğer kamu kurumlarına ait olup DSİ’ye tahsis edilen taşınmazların mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun:
“Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde; kamu idarelerinin, kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği, tahsis edilen taşınmazın amaç dışı kullanılamayacağı, ifade edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; ‘tahsis kavramı’, mülkiyeti kendilerinde kalması koşuluyla kamu idarelerince, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazların, birbirlerine veya köy tüzel kişiliklerine; Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin ise, Maliye Bakanlığınca hizmetin devamı süresince kamu idarelerinin veya köy tüzel kişiliklerinin bedelsiz olarak kullanımına bırakılması olarak tanımlanmıştır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olarak tanımlanmış ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda, mülkiyeti Hazineye veya kamu idarelerine ait olup bir başka kamu idaresinin kullanımına tahsis edilen taşınmazların, tahsis edilen kamu idaresinin mali tablolarında gösterilmesini teminen Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 27.04.2015 tarih ve 90192509010.03 4167 sayılı yazısında tahsis işlemi kapsamında kamu idareleri ve muhasebe birimlerince yapılacak işlemler belirtilmiştir.
Buna göre; taşınmaz maliki kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; 500 Net Değer Hesabına (11.Tahsis Edilen Taşınmazlar) borç, ilgisine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252 Binalar Hesabına (02.Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazın mülkiyet kayıtlarının bulunduğu muhasebe birimlerince yapılacaktır.
Yapılan incelemede, DSİ tarafından diğer kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarının alt kodlarında muhasebeleştirilmediği; DSİ’ye tahsis edilen taşınmazların ise muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür. Bu durum, Kurumun mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 500 Net Değer Hesabında hataya sebebiyet vermektedir.
Sonuç olarak, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretebilmesi açısından mülkiyeti DSİ’ye ait olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazlar ile mülkiyeti diğer kurumlara ait olup DSİ tarafından tahsisli kullanılan taşınmazların, Kurumun mali tablolarında yer alması gerekmektedir.