|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından kamu kurumlarına tahsis edilen taşınmazların muhasebe kayıtlarında önemli eksiklikler ve hatalı uygulamalar tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, belediyenin tahsis ettiği 62 taşınmazdan yalnızca 10’unun muhasebe kayıtlarında yer aldığı, diğerlerinin ise kayıtlarda görünmediği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’na göre tahsisli taşınmazların takibi için belirlenen kodların kullanılmaması, hesapların hatalı görünmesine yol açmıştır.
Ayrıca, bazı taşınmazların mevzuat gereği belirlenen 25 yıllık tahsis süresine uyulmadan süresiz olarak tahsis edildiği ve tahsis süreleri sona eren taşınmazların hâlâ kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili idarelerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini göstermektedir. İdare, bu konularda gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiş olsa da, tahsis sürelerinin yeniden belirlenmesi ve fiili kullanımların sonlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Son olarak, tahsis edilen taşınmazların amortismanlarının muhasebe kayıtlarında dikkate alınmadığı ve bu nedenle mali tabloların gerçek durumu yansıtmadığı ortaya çıkmıştır. Amortismanların doğru bir şekilde kaydedilmesi, belediyenin mali durumunun şeffaf ve doğru bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, ilgili muhasebe işlemlerinin düzgün bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. |
BULGU: Tahsisli Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından kamu kurumlarına tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazlarla ilgili hatalı uygulamaların bulunduğu tespit edilmiştir.
Belediye Tarafından Tahsis Edilen Taşınmazların Takibinin Yapılmaması
Tahsis edilen taşınmazlarının muhasebe kayıtlarında takip edilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda tahsis edilen taşınmazların takip edilebilmesi açısından 250.02, 251.02 ve 252.02 kamu idaresinin tahsis etiği taşınmazlar ile 500.11 tahsis edilen taşınmazlar kodları belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından çeşitli idarelere 62 adet taşınmaz tahsis edildiği görülmüştür. Ancak yevmiye defterinin incelenmesi neticesinde 250.02, 251.02, 252.02 kodu ve bunlara ilişkin 500.11 Net Değer Hesabının alt kırılımında hiçbir kaydın olmadığı tespit edilmiştir.
İdare cevabında, gerekli düzeltmeleri yaptığını belirtmiş ise de 62 adet taşınmazdan 52 adetinin düzeltildiğine ilişkin kanıtlayıcı belge sunulmuştur.
Sonuç olarak, 250, 251, 252 ve 500 Hesaplarının hatalı görünmesine sebebiyet verilmiştir. Belediyenin hesaplarının fiili duruma aykırılığının giderilmesi için İdare tarafından tahsis edilen taşınmazların muhasebe kayıtlarında takip edilmesi gerekmektedir.
Belediye Tarafından Tahsisli Kullanılan Taşınmazların Takibinin Hatalı Yapılması
Tahsisli kullanılan taşınmazların muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda tahsisli kullanılan taşınmazların takip edilebilmesi açısından 250.03, 251.03 ve 252.03 tahsisli kullanılan taşınmazlar ile 500.12 tahsisli kullanılan taşınmazlar kodları belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, 250.03, 251.03 ve 252.03 tahsisli kullanılan taşınmazlar kodunda tarla, arsa, rekreasyon alanları, spor sahaları ve diğer adlar altında 6.554.398,66 TL değerinde taşınmazın kayıtlı olduğu ancak fiilen tahsisli kullanılan toplam iki adet; mezarlık ve tarımsal amaçlı bir bina olduğu ve bunların değerlerinin kayıtlı değerleriyle uyumlu olmadığı görülmüştür.
İdare cevabında, bulgu konusu hususla ilgili gerekli çalışmaların yapılacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, 250, 251, 252 ve 500 Hesaplarının hatalı görünmesine sebebiyet verilmiştir. Ayrıca muhasebe kayıtlarının fiili durum ile uyumunun sağlanması gerekmektedir.
Tahsis Süresinin Üst Sınırına Uyulmadan Süresiz Tahsis Yapılması
Belediyenin bazı taşınmazlarının mevzuat hükümlerinde belirtilen süre sınırına uyulmadan tahsis edildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinde, belediyelerin kendine ait taşınmazları asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından tahsis edilen 5 taşınmazın mevzuat hükmünde belirtilen 25 yıllık azami süre sınırına uyulmadan süresiz olarak tahsis edildiği tespit edilmiştir.
İdare cevabında, tahsislerin süreklilik arz eden kamu hizmeti (itfaiye hizmeti, doğalgaz ve elektrik hizmet sağlayıcısı vb.).olduğu için süre yazılmadan tahsis işleminin tesis edildiğini belirtmiş ise de mevzuat hükümlerinde, taşınmaz tahsisi için belirtilen üst sınıra ilişkin kamu hizmetlerinin süreklilik arz etmesi durumuna bir istisna getirilmemiştir. İdare ayrıca söz konusu taşınmazlara ilişkin tahsis sürelerinin düzeltilmesi için gerekli işlemlerin başlatılacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, Belediye taşınmaz tahsisinde mevzuat hükmünde belirtilen süre sınırı olan azami 25 yıllık tahsis süresini dikkate alması gerekmektedir.
Tahsis Edilen Taşınmazların Tahsis Sürelerinin Sona Ermesine Rağmen Fiilen Kullandırılmaya Devam Edilmesi
Belediye tarafından tahsis edilen taşınmazların tahsis sürelerinin sona ermesine rağmen ilgili idare tarafından hâlâ kullanıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinde, belediyelerin kendine ait taşınmazları asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca maddenin devamında, tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsisinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin çeşitli idarelere tahsis ettiği taşınmazlardan 3’ünün tahsis sürelerinin sona ermesine rağmen yeni bir tahsis kararı alınmadığı ve ilgili idare tarafından fiilen kullanıldığı tespit edilmiştir.
İdare cevabında, tahsis sürelerine ilişkin meclis kararlarının alınması için gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümlerinde belirtildiği üzere tahsisi sona eren taşınmazın aynı esaslara göre yeniden tahsisinin mümkün olduğu dolayısıyla İdare tarafından ya yeniden tahsis kararı alınması ya da ilgili idare tarafından fiili kullanımın sonlandırılması gerekmektedir.
Tahsis Edilen ve Tahsisli Kullanılan Taşınmazlara Ait Amortismanların 500 Net Değer Hesabında Hatalı Takip Edilmesi
Belediye tarafından kamu kurumlarına tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazların devredilmesi ve devralınması sırasında ilgili taşınmazların amortismanlarının dikkate alınmadan muhasebe kayıtlarının yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı “Hesabın işleyişi” başlıklı 191’inci maddesinde; “Tahsise konu edilen yeraltı ve yerüstü düzenleri tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500 Net Değer Hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir.” şeklinde, yine 252 Binalar hesabı “Hesabın işleyişi” başlıklı 193’üncü maddesinde; “Tahsise konu edilen binalar tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500 Net Değer Hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir” şeklinde düzenlemeler mevcuttur. Ayrıca Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda ise tahsisli kullanılan taşınmazlara ilişkin amortismanların kaydedilebilmesi için 500.13 Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarları hesabı ihdas edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından kamu kurumlarına tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazlarla ilgili kullanılması gereken 500.13 Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarları Hesabının hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla mali tabloların taşınmazın gerçek değeriyle ilgili hatalı bilgi üretmesine sebep olunmuştur.
İdare cevabında, tahsis edilen kamu idaresi muhasebe birimince kayıt işlemlerinin yapılması, tahsis eden taraf olan belediyemizce değil tahsis edilen diğer kamu kurumu muhasebe birimince gerçekleştirilmesi gereken işlemler kapsamında olduğu dolayısıyla bu konuda belediyemiz tarafından yapılacak bir muhasebe kaydının bulunmadığını belirtmiş ise de Muhasebat Genel Müdürlüğünün 27/04/2015 tarih ve 90192509-010.03-4167 sayılı, “Taşınmaz Tahsis İşlemleri” konulu yazısında çok açık ve denetim süreci boyunca İdareye gösterildiği şekilde, ilgili hesap hem tahsis eden hem de tahsis edilen İdare tarafından kullanılmalıdır.
Sonuç olarak, 500 Net Değer Hesabının hatalı görünmesine sebebiyet verilmiştir. Mali tabloların Belediyenin mali durumunu saydam ve gerçeğe uygun şekilde yansıtabilmesi için tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazlara ilişkin ayrılan amortismanların muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.