ÖZET: Tahtalı Baraj Havzası’ndaki işletmelere, İZSU tarafından havza atık su kontrol belgesi verilmediği tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporlarına göre, gayrisıhhi müessese ruhsatı olumlu değerlendirilen işletmelerin bu belgeyi almadığı ortaya çıkmıştır. İZSU Su Havzaları Koruma Yönetmeliği’nde, gayrisıhhi müessese ruhsatı, çevresel zararlara yol açabilecek işletmelere verilen bir izin olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca, havza atık su kontrol belgesi, bu işletmelerin evsel ve endüstriyel atık sularının yönetimi için gerekli önlemleri belirleyen bir belgedir.

Yönetmelikte belirtilen genel esaslar doğrultusunda, su toplama havzalarında atık suların kontrolü için İZSU Genel Müdürlüğü’nden izin alınması zorunludur. Mevcut kollektör sistemleri, yapılaşma ve diğer faaliyetlerin yönetmelik hükümlerine aykırı olmasını engellemez. Ancak, havza atık su kontrol belgesi almayan veya süresi dolmuş belgeleri yenilemeyen işletmelerin durumu, mevzuat hükümleri çerçevesinde ele alınmalıdır.

Sonuç olarak, Tahtalı Baraj Havzası’ndaki işletmelere havza atık su kontrol belgesinin verilmesi ve süresi dolmuş belgelerin yenilenmesi gerekmektedir. Bu durum, çevresel koruma ve sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Tahtalı Baraj Havzasında Bulunan İşletmelere Havza Atık Su Kontrol Belgesi Verilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

İZSU tarafından Tahtalı baraj havzasında bulunan ve gayrisıhhi müessese ruhsat talebi olumlu değerlendirilen işletmelere havza atık su kontrol belgesi verilmediği görülmüştür.

İZSU Su Havzaları Koruma Yönetmeliği Tanımlar başlıklı 2′ nci maddesinde;

“o) Gayri sıhhi müessese (GSM) ruhsatı: Çevresinde bulunanlara fiziki, ruhi ve sosyal yönlerden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ve doğal kaynakların kirlenmesine neden olabilecek müesseselere gerekli önlemleri alması sonrasında yetkili makamca verilen açılma ruhsatıdır.

p) Havza atık su kontrol belgesi (HAKB): İZSU Genel Müdürlüğü tarafından önlem alarak izin verilecek işletmelere verilen ve bu işletmelerin evsel ve endüstriyel atık sularının uzaklaştırma usulünü ve alınması gereken özel önlemlerini belirleyen belgedir.”

Şeklinde ifade edilmiştir.

Genel esaslar başlıklı 3′ üncü maddesinde ise;

“(15) Su toplama havzaları içinde atık suları havza dışına taşıyan mevcut bir kollektör sistemi olması halinde, yapılaşma ve diğer faaliyetler bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Kollektör sisteminin varlığı su toplama havzasının tabii sınırını değiştiremez. Bu Yönetmeliğin esaslarına uymak şartıyla endüstriyel tesislerden kaynaklanan tüm atık suların kirliliğinin kontrolü amacıyla İZSU Genel Müdürlüğü’nden izin alınması zorunludur. Atık su kirliliğinin kontrolü amacıyla önlem alarak izin verilecek tesislerden yükümlülüklerini yerine getiren tesislere İZSU Genel Müdürlüğü Havza Koruma Yönergesinde belirtilen esaslar çerçevesinde “Havza Atık Su Kontrol Belgesi” verilir.” Denilmektedir.

Tahtalı baraj havzasında gayrisıhhi müessese ruhsat talebi olumlu değerlendirilen işletmelerden havza atıksu kontrol belgesinin verilmeyenlerin, yine havza atıksu kontrol belgesi başvuru formunun süresi dolduğu halde yenilenmeyen işletmeler olduğu tespit edilmiştir.

Belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde söz konusu işletmelere havza atıksu kontrol belgesinin verilmesi ve süresi dolanların ise yenilenmesinin sağlanması gerekmektedir.