BULGU: Takipteki veya Yapılandırılan Alacakların Muhasebe Hesaplarında İzlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
a) Takipteki Alacakların Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında İzlenmemesi
Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarına ilişkin takipteki alacaklar için 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Muhasebe ve Bütçe Yönetmeliği’nin 89’uncu maddesi ile mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarların izlenmesi için 121 Gelirden Takipli Alacaklar Hesabının kullanılacağı hükme bağlanmıştır. Bu hesaba ilişkin işlemler ve hesabın işleyişi ise aynı Yönetmelik’in 90 ve 91’inci maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere göre, tahakkuk ettirilmiş alacaklardan takibe alınanlar ilgili birim tarafından Muhasebe birimine bildirilecek, muhasebe birimi ise bildirilen bu tutarları 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedecektir.
Yapılan incelemeler neticesinde, 2023 yılı sonu itibarıyla bildirilen ve Başkanlığa gönderilmesi gereken 2 belediyeye ait taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarından, vadesinde aktarılmadığı için takip edilerek tahsil edilecek gecikme zammı dahil toplam 463.908,73 TL’nin yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Faaliyet alacakları hesaplarının kullanılması gerek varlık hesapları arasında yer alan alacakların ve gelirlerin takip edilmesi, gerekse mali tabloların gerçek durumu yansıtması açısından önem arz etmektedir.
Bu itibarla yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, takipli alacakların 121 Gelirden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
b) Yapılandırılan Alacakların Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarında İzlenmemesi
Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarına ilişkin vadesinde ödenmeyen ve yapılandırma kanunları ile yapılandırılan alacakların ilgili hesaplarda izlenmeyerek mali tablolara yansıtılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 92’nci maddesinde, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarlar ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil ve tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ile bunlardan tahsil edilen veya takibe alınan tutarların izlenmesi için 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabının kullanılacağı; 166’ncı maddesinde ise mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yılı aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarların 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabında izleneceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, Kulu Belediyesine ait 6736 sayılı yapılandırma Kanunu uyarınca yapılandırılan ve 2023 yılı sonu itibarıyla ödenmeyen toplam 1.063.703,59 TL’lik Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı alacağı bulunmasına rağmen ilgili katkı payı tutarlarının Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alınmadığı; sadece tahsilat yapıldığında Emanet Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Bu nedenle, İdarenin ilçe belediyesinden tahsil etmesi gereken ve yapılandırılmış olan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı tutarları mali tablolara yansımamakta dolayısıyla İdarenin alacaklı olduğu miktar tam olarak tablolarda görünmemektedir. Faaliyet alacakları hesaplarının kullanılması gerek varlık hesapları arasında yer alan alacakların ve gelirlerin takip edilmesi, gerekse mali tabloların gerçek durumu yansıtması açısından önem arz etmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yapılan açıklamalar ve anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, ilgili kanunlar uyarınca yapılandırılmış olan gelirlerin tahakkukunda ve alacakların izlenmesinde, vade yapısına bağlı olarak 122/222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabının kullanılması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı’nın (YİKOB) takipteki alacakları, Mahalli İdareler Muhasebe ve Bütçe Yönetmeliği’ne uygun olarak 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda izlenmemiştir. Bu durum, toplam 463.908,73 TL’lik katkı payının kaydedilmemesiyle sonuçlanmıştır. Ayrıca, yapılandırılan alacakların da 122 ve 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı’nda izlenmediği, Kulu Belediyesine ait 1.063.703,59 TL’lik alacakların mali tablolara yansımadığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali tabloların gerçek durumu yansıtmasını engellemektedir. |