|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’ne ait taksi duraklarının, ihale yapılmadan ecrimisil karşılığında kullanıldığı belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin belediye taşınmazları için de geçerli olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, kiralama işlemlerinin ilgili kanun hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ecrimisil, işgal edilen taşınmazlar için geçmişe yönelik bir tazminat niteliği taşımakta olup, kiralama yöntemi olarak değerlendirilmemelidir.
İlgili mevzuata göre, işgal altındaki taşınmazların tahliyesi ve ecrimisil tahakkuk işlemleri, mülkiye amirinin talimatıyla gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde, işgal eden kişilerin ödüllendirilmesi gibi hukuka aykırı sonuçlar doğabilir. Anayasa’nın 2. ve 10. maddeleri, hukuk devleti ilkesine ve eşitlik ilkesine vurgu yaparak, kamu idaresinin bu ilkelere uygun hareket etmesini zorunlu kılmaktadır. 31 Aralık 2024 itibarıyla, Büyükşehir Belediyesi’ne ait 75 taksi durağının tamamının ihale yapılmadan kullanıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durakların ihale sürecine uygun hale getirilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Dolayısıyla, ilgili alanların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi ve işlemlerin bu doğrultuda yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Taksi Durağı Olarak Kullanılan Taşınmazlara İlişkin İhale Yapılmamış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir belediyesinin tasarrufu altında olan ve il sınırları içerisinde yer alan tüm taksi duraklarının ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin kiralama işlemlerinin mezkûr kanun hükümlerine tabi olduğu açıkça ifade edilmiştir. Aynı kanunun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiş olup bahsi geçen “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddede ise; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği ayrıca işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
Bu bağlamda idarenin, gelir getirici nitelikte olan taşınmazların kiralanması hususunda 2886 sayılı Kanun’a göre iş ve işlemlerini gerçekleştirmesi gerekir. Eğer fuzuli şagil tarafından bir işgal söz konusu ise işgal altındaki alanlara ilişkin mevzuatın öngördüğü şekilde ecrimisil tahakkuk ve tahsilatlarının yapılması gerekmekte olup söz konusu taşınmazların tahliyesinin yapılarak 2886 sayılı Kanun’a göre ihale iş ve işlemleri gerçekleştirilmelidir.
İlgili mevzuattan da anlaşılacağı üzere, ecrimisil bir kiralama yöntemi olmadığı gibi olağan bir yöntem de değildir. İşgale uğrayan ve sonradan tespit edilen kamuya ait taşınmaz mal için fuzuli şagilden bunun bedelinin adeta bir tazminat suretinde geçmişe yönelik alınmasıdır. Maddenin dördüncü fıkrasında da belirtildiği üzere işgal edilen taşınmaz mal için mülkiye amirine talepte bulunulması ve mülkiye amirince söz konusu taşınmazın 15 gün içinde tahliye ettirilmesi kanunun amir hükmüdür ve kanun koyucu burada bir takdir yetkisine izin vermemiştir. Aksi bir durum yani işgal eden kişinin ödemesi için tespit edilen ecrimisil bedelinin kira ödemesi gibi esas alınarak ileriye doğru devam ettirilmesi, 2886 sayılı Kanun’un her türlü satış ve kiralama gibi hususlarda ihale yoluna gidilmesi gerektiğini ifade eden amir hükümlerine aykırı olacaktır.
Ayrıca, bu gibi bir uygulama idare malını haksız ve hukuksuz bir şekilde işgal edenin ödüllendirmesi sonucunu doğuracaktır. Zira bu durum Anayasa’nın 2’nci maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle ve hukuki durumları aynı veya benzer olan kişiler arasında farklı muamelelerde bulunmaya olanak tanıması sebebiyle Anayasa’nın 10’uncu maddesindeki yasa önünde eşitlik ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Devlet organları ile idare makamlarının bütün işlemlerinde bu ilkeyi gözetmek zorunda oldukları mezkûr maddenin amir hükmüdür.
31.12.2024 tarihi itibarıyla Büyükşehir Belediyesinin tasarrufu altında olan ve il sınırları içerisinde yer alan toplam 75 adet taksi durağı bulunmaktadır. Bu durakların tamamının ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; taksi durağı olarak kullanılan 75 adet taşınmazın 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale yoluyla işlettirilebilmesi hususunda mevcut taksi duraklarının kurulu olduğu yer ve alan tespiti, yer ve alanların mülkiyet tespiti ve duraklardaki araç sayısı bilgisinin belirlenmesi için gerekli çalışmalar başlatıldığı, konu üzerinde hassasiyetle durularak bulguda yer alan aykırılıkların düzeltilmesi için çalışmalara devam edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdareye ait olan veya idarenin yetki ve sorumluluk bölgesinde bulunan taksi duraklarının ihale yapılmaksızın işgal bedeli karşılığında kullandırılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Söz konusu alanlara ilişkin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.