|
ÖZET: Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki taksi duraklarının ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinin eksik olduğu belirlenmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, ABB’ye ait birçok taksi durağının iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının düzenlenmediği, ayrıca denetimlerin yapılmadığı tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, büyükşehir belediyelerinin ruhsat verme ve denetim yetkisini açıkça tanımlamaktadır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik de, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu vurgulamaktadır.
Denetimlerde, seçilen 15 taksi durağından 14’ünde ruhsat bulunmadığı, yalnızca birinin ruhsatının ilçe belediyesi tarafından verildiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, taksi duraklarının İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşımadığını göstermektedir. Ayrıca, ulaşım hizmetleri kapsamında taksi duraklarının tespiti ve numarataj işlemlerinin ABB tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, ruhsat ve denetim süreçlerinin sistematik bir şekilde yürütülmemesi ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Kamu İdaresi, bu durumun farkında olduğunu belirtmiş, ancak mevcut yönetmelik şartlarının zorluğuna dikkat çekmiştir. Yaklaşık 500 taksi durağının kapanma riski olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Ankara il sınırları içinde bulunan tüm taksi duraklarının ruhsatlarının kontrol edilmesi ve gerekli denetimlerin yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taksi Duraklarını Ruhsatlandırma ve Denetleme İşlemlerinin Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Ankara ili sınırları içerisinde yer alan ve işletme, işlettirme, kiraya verme yetkisi ABB’de bulunan taksi duraklarının bir çoğunun iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının ABB tarafından düzenlenmediği, denetim ve ruhsata dair diğer işlemlerin de gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin birinci fıkrasında büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları detaylı bir şekilde bentler halinde sayılmıştır. Söz konusu fıkranın (d) bendinde, büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek yetki ve görevi büyükşehir belediyelerine verilmiştir. Aynı fıkranın (f) bendinde ise taksi durak yerlerini tespit etme, işletme, işlettirme veya kiraya verme yetkisinin büyükşehir belediyelerinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde; “İş yeri”; ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerler olarak tanımlanmış, 6’ncı maddesinde ise yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’e ekli Ek-1’in “N- Taksi Durağı ve Yazıhanesi, Kapalı ve Açık Otoparklar” bölümünün “a) Taksi durağı” alt bölümünde ise taksi durağı ve yazıhanesinde ortak hükümlere ilave olarak aranacak şartlar detaylı olarak belirlenmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde; büyükşehir belediyesi sınırlarında faaliyet gösterecek taksi durak yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek yetkisi ile büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan söz konusu alanlarda işletilecek taksi duraklarına ruhsat vermek ve bu yerleri denetlemek yetkisinin büyükşehir belediyelerinde olduğu açıktır.
Denetimler esnasında taksi duraklarından 15 tanesi örnek mahiyetinde seçilmiş ve Kurumun Zabıta Daire Başkanlığı marifetiyle ilgili işyerlerinin denetimleri gerçekleştirilmiştir. Söz konusu denetimlerde belirlenen taksi duraklarından 14 tanesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı, sadece 1 tane taksi durağının işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilçe belediyesi tarafından verildiği ve genel olarak taksi duraklarının İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşımadığı tespit edilmiştir.
5216 sayılı Kanun’un “Ulaşım Hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesi uyarınca büyükşehir belediyesine verilen taksi durak yerlerinin tespitine ilişkin yetki, ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılmakta ve bu merkez tarafından alınan kararlar büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girmektedir. Ayrıca taksi duraklarının numarataj işlemleri de ABB tarafından gerçekleştirilmektedir. Bir başka deyişle, cadde, sokak ayrımı olmaksızın Ankara il sınırları dahilinde kurulan tüm taksi duraklarından ABB haberdardır. Bir kaç cihetten haberdar olunan taksi durakları ile ilgili ruhsat ve denetleme işlemlerinin ABB tarafından sistematiğinin kurulmaması ve rutin denetimlerin gerçekleştirilmemesi ise kabul edilemez.
Kamu İdaresi cevabında genel olarak bulgu konusu hususa iştirak edilmiş, ancak taksi durak yerlerinin “8 araçlık park” şartını taşımasının çok zor olduğu, bu nedenle yaklaşık 500 taksi durağının kapanması gerekebileceği, bunun da büyük sorunlara neden olacağı, bu nedenle Yönetmelik’in değiştirilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile gerekli yazışmaların yapılmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; taksi duraklarını ruhsatlandırma ve ilgili mevzuatı uyarınca denetleme yetkisi büyükşehir belediyelerindedir. Bu nedenle Ankara il sınırları dahilinde bulunan tüm taksi duraklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının kontrol edilmesi, eksik olanların tamamlatılması ve Yönetmelik gereğince yapılması gereken diğer denetimlerin yerine getirilmesi önem arz etmektedir.