|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, taksitli taşınmaz satışlarının muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Özellikle, ödeme süresi bir yıldan fazla olan taksitli satışlarda, bu satışlara ilişkin taksitlerin 127 ve 227 Diğer Faaliyet Alacakları hesaplarında yeterince izlenmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların taksitli satışlarının nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yönetmelik gereğince, bir yıldan uzun sürede tahsil edilmesi beklenen tutarların 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilmesi, bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsil edileceklerin ise 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak, belediyenin taksitli satışlarında yalnızca faaliyet dönemini kapsayan tutarların bu hesapta takip edildiği, faaliyet dönemi sonrasını kapsayan alacakların ise kaydedilmediği görülmüştür. 2022 yılı sonunda, belediyenin 6.804.440,00 TL tutarında taksitli alacağı olmasına rağmen, bu tutara ilişkin kayıtların mevzuata aykırı olarak tutulmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, belediyenin taksitli satış işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının, belirtilen yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taksitli Satılan Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarının Mevzuata Uygun Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Ödeme süresi bir yıldan fazla olan taksitli taşınmaz satışlarında, faaliyet dönemi sonrasını kapsayan taksitlerin 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında ve 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 99’uncu ve 171′ inci maddelerine göre maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda:
Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan bir yıldan uzun bir sürede tahsili gerekenlerin 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenlerin 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli işe net değeri arasındaki olumsuz farkın ve mevzuatı gereğince diğer kamu idarelerine ayrılması gereken payların 630- Gelirler Hesabına, ayrılmış olan birikmiş amortisman tutarının 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; maddi duran varlığın kayıtlı değerinin ilgili maddi duran varlık hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600- Gelirler Hesabına alacak kaydı,
227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenlerin bu hesaba alacak, 127- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına borç kaydı,
şeklinde muhasebe işlemlerinin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 252 Binalar hesabının işleyişi ile ilgili 193′ üncü maddesinde de benzer hükümler bulunmaktadır.
Belediyenin yaptığı taksitli satışlarda ise; sadece faaliyet dönemini kapsayan satışların 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında takip edildiği, ancak faaliyet dönemi sonrası dönemi kapsayan tutarlar için herhangi bir “Diğer Faaliyet Alacakları” hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
2022 yılı sonunda, belediyenin taksit ödemesi devam eden 6.804.440,00 TL tutarında alacağı bulunmasına rağmen, yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak bu tutara ilişkin ilgili “Diğer Faaliyet Alacakları” hesabında kaydının tutulmadığı görülmüştür.
Söz konusu işlemlere ilişkin kayıtların yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.