|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu konutlarının taksitli satışlarının muhasebe kayıtlarında hatalı bir şekilde takip edildiğini ortaya koymuştur. Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda yapılan düzenlemelere göre, kamu konutlarının satış işlemleri belirli kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Ancak, bu süreçteki uygulamalarda, satış bilgileri Defterdarlıklarca Kuruma iletilmesine rağmen, muhasebe kayıtlarında gerekli işlemler yapılmamıştır.
İncelemeler sonucunda, 386 kamu konutunun satışı gerçekleştirilmiş, bunlardan 313’ü taksitli olarak satılmış ve 293’ünün taksit ödemeleri devam etmektedir. Ancak, satış öncesinde mülkiyeti devredilen konutlar, hala 252 Binalar Hesabı’nda izlenmeye devam etmekte, bu da mali tabloların hatalı görünmesine yol açmaktadır. Ayrıca, satılan konutlar için ayrılan amortisman tutarları da kayıtlarda yer almakta, bu durum 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın yanlış bilgi vermesine sebep olmaktadır. Sonuç olarak, kamu konutlarının taksitli satışına dair belirlenen muhasebe süreçlerinin gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi gerekmektedir. Bu hataların giderilmesi, hem mali şeffaflık hem de doğru raporlama açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taksitli Satışı Gerçekleştirilen Kamu Konutlarının Muhasebe Kayıtlarında Hatalı Takip Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Satışı gerçekleştirilen kamu konutlarının muhasebeleştirilmesi ve takibinin mevzuata uygun yapılmadığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesine 7061 sayılı Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 58’inci maddesiyle eklenen beşinci fıkrada sayılan kurumların mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamu konutlarının ekonomiye kazandırılacağı, kamu konutlarının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda yer alan hükümler çerçevesinde ihale yoluyla satılacağı, genel ve özel bütçe dışında kalan kamu idarelerinde elde edilen gelirlerin kendi mevzuatlarına göre muhasebe birimi hesaplarına aktarılarak bütçelerine gelir olarak kaydedileceği, taşınmazların satışı için katlanılacak masrafların gelirlerden düşüleceği ve satışa ilişkin hususları belirlemek amacıyla düzenleme yapma konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına yetki verildiği hüküm altına alınmıştır.
Mevzuatta belirlenen kamu idarelerine ait kamu konutlarının ekonomiye kazandırılmasına yönelik yürütülecek faaliyetlerin düzenlenmesi amacıyla 2018 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 385 sıra Numaralı Milli Emlak Genel Tebliği’nin 7’nci maddesinde, satış yetkisinin Bakanlığa ait olmakla birlikte satış işlemlerinin Valiliklerce (Defterdarlıkça) gerçekleştirileceği belirtilirken; 9’uncu maddesinde, satış işleminin gerçekleşmesini müteakip beş iş günü içerisinde bu durumun ilgili Kuruma bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Tebliğ’in 10’uncu maddesinde, peşin veya taksitli ödeme şekilleri, “Gelirler” başlıklı 12’inci maddesinde ise kamu konutlarının satış işlemleri sırasında yapılan masraflara esas olmak üzere bu konutların satış bedelinin yüzde beşinin genel bütçeye gelir kaydedileceği ve bu tutarların taşınmazların sahibi kamu idarelerine gönderilecek gelirlerden düşüleceği düzenlemesi yapılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinde, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacakların 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’na kaydedileceği; 89’uncu maddesinde, Kurumun mülkiyetinde bulunan binaların 252 Binalar Hesabı’nda izleneceği belirtilmiştir. Yönetmelik’te bu hesapların işleyişi açıklanmamakla beraber 263’üncü maddede bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 64’üncü maddesine göre, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların vadesine göre 127/227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’na, mevzuatı gereğince diğer kamu idarelerine ayrılması gereken payların 630 Giderler Hesabı’na, varlığa ilişkin ayrılmış olan birikmiş amortisman tutarlarının 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’na borç; maddi duran varlığın kayıtlı değerinin 252 Binalar Hesabı’na, satış sonucunda ortaya çıkan olumlu farkın 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca, satışı gerçekleştirilen kamu konutlarının 252 Binalar Hesabı’na alacak kaydedilerek muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerekmektedir.
Satışı gerçekleştirilen kamu konutlarına ilişkin veriler İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığından temin edilerek Kurum muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan incelemede;
– 386 adet kamu konutunun satışının gerçekleştirildiği ve bu taşınmazlardan 313 adetinin satışının taksitli yapılmasıyla birlikte 293 adetinin taksit ödemelerinin halen devam ettiği,
– Defterdarlıklarca satışı yapılan kamu konutlarına ilişkin satış bilgilerinin Kuruma bildirilmesine rağmen tahakkuk kayıtlarının vadesine göre 127/227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nda muhasebeleştirilmediği,
– Satışı gerçekleştirilmeden önce Kurum mülkiyetinde bulunan kamu konutlarının devredilmesine rağmen 252 Binalar Hesabı’nda takip edildiği ve bu nedenle hesabın mali tablolarda hatalı göründüğü,
– Satışı gerçekleştirilen kamu konutları için ayrılmış olan amortisman tutarlarının muhasebe kayıtlarında izlenmeye devam etmesi nedeniyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın Kurum bilançosunda hatalı bilgi verdiği,
– Masrafların karşılanması amacıyla satış bedeli üzerinden kesilip mali yıl içerisinde genel bütçeye gelir kaydedilen tutarların Kurum muhasebe kayıtlarında 630 Giderler Hesabı’na kaydedilmediği,
tespit edilmiştir.
Kamu konutlarının taksitli satışına ilişkin tespit edilen hususların düzeltilmesi gerekmektedir.