| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından taksitle satılan taşınmazlara ait alacaklar mali tablolarda yer almamaktadır. İdare, tahsil edilen taksitleri 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı yerine 800 Bütçe Gelirleri Hesabı ile muhasebeleştirmiştir. Bu durum, mali tablolarda 3.730.156,18 TL eksiklik yaratmış, ayrıca 10.375.470,80 TL’lik gelecekteki alacaklar da kaydedilmemiştir. |
BULGU: Taksitli Taşınmaz Satışlarına Ait Alacakların Mali Tablolarda Yer Almaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarenin mülkiyetinde olup Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından taksitle satışı yapılan taşınmazlara ait taksitlerin mali tablolarda yer almadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına ilişkin işlemlerin düzenlendiği 63’üncü maddesinde;
“(1) Maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile diğer faaliyet alacaklarından bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarlar bu hesaba, bir yıldan daha uzun bir süre içerisinde tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan diğer faaliyet alacakları hesabına kaydedilerek izlenir.
(2) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.”
hükmü bulunmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin hesabın işleyişini düzenleyen 64’üncü maddesinde maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenlerin bu hesaba, bir yıldan daha uzun bir süre içerisinde tahsili gerekenlerin de 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına borç yazılacağı, duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenlerin 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına borç, 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
İdarece yapılan taksitli taşınmaz satışı işlemlerinde vadesi bir yıl veya faaliyet dönemini geçen taksit tutarlarının 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına taksit süresi bir yıl veya faaliyet dönemi içerisinde kalan tutarlar ile yılsonu işlemlerinde taksit süresi bir yılın altına inen tutarlar 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilecektir. 2021 ve 2022 yılı içerisinde yapılan satışlardan 2022 yılı içerisinde tahsil edilen taksit tutarı 3.730.156,18 TL iken; taksitlerden vadesi 2023 yılına ve sonrasına denk gelen alacak tutarı 10.375.470,80 TL’dir.
İdarenin tahsil edilen taksitleri, 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabını kullanmadan 800 Bütçe Gelirleri Hesabını kullanarak muhasebeleştirdiği tespit edilmiştir. Bu durum 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabının mali tablolarda 3.730.156,18 TL eksik olmasına neden olmuştur. Aynı şekilde sonraki yıllarda tahsil edilecek olan 10.375.470,80 taksitler için de 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı kullanılmadığından hesabın mali tablolarda bu tutar kadar eksik görünmesine yol açmaktadır.