Tarihi Alanda Müzekart İle Yapılan Ziyaretlerden Elde Edilen Gelirlerden Pay Alınmaması (Sayıştay)

BULGU: Tarihi Alanda Müzekart İle Yapılan Ziyaretlerden Elde Edilen Gelirlerden Pay Alınmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

İdarenin yetki ve sorumluluğu altında bulunan ve işletme gelirleri münhasıran idareye tahsis edilen alanlara Müzekart ile yapılan girişlerden herhangi bir gelir elde edilmediği tespit edilmiştir.
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 8’inci bölümünde Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı hakkında düzenlemeler yer almaktadır.
Mezkûr Kararname’nin “Başkanlık” başlıklı 95’inci maddesinin ilgili kısmında aynen “6546 sayılı Kanun ve bu Bölümde verilen görevleri yürütmek üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz, Bakanlık ile ilgili ve merkezi Çanakkale’de bulunan Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kurulmuştur” denilmek suretiyle idarenin hukuki statüsü tanımlanmış ve “Başkanlık bütçesi” başlıklı 102’nci maddesinin ilgili bölümünde aynen;
cc
6546 sayılı Kanunda belirtilen gelirlere ilave olarak Başkanlığın gelirleri şunlardır:
Genel bütçeden aktarılan tutarlar.
Tarihi Alanda sunulacak hizmetler karşılığı alınacak ücretler ile Tarihi Alanda bulunan yerlerin işletilmesi ve işlettirilmesinden elde edilen gelirler.
Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü bütçesinden aktarılacak tutarlar.
ç) Tarihi Alan işletme ve faaliyet gelirleri.
Her türlü tanıtım, basım ve yayın gelirleri.
Yurt içinden ve yurt dışından sağlanacak yardım, bağışlar ile sponsorluk gelirleri.
Başkanlık gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler.
Diğer gelirler….” denilmek suretiyle de idarenin gelir kaynakları sayılmıştır.
Mezkûr Kararname maddesinin (ç) bendi uyarınca; tarihi alan içerisinde bulunan ve İdarenin yetki ve sorumluluğu altında olan Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi, Kilitbahir Kale Müzesi, Namazgah Tabyası ve Anadolu Hamidiye Tabyası Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi’nin giriş bilet ücretleri ile anılan yerlerde bulunan muhtelif tesislerin kiralanması sonucu elde edilen gelirler İdare tarafından tahsil edilmektedir.
İdarece Bakanlık Makamından alınan 14.09.2020 tarih ve 55698924-150.99-E.5723 sayılı Olurla Tarihi Alan Başkanlığı idaresinde bulunan yukarıda sayılan yerlerin yalnızca bilet alınarak değil, Müzekart ile de ziyaret edilebilmesi sağlanmıştır. Ancak bu alanlara bilet ile
girenlerden elde edilen bilet satış gelirleri Tarihi Alan Başkanlığı’nca tahsil edilmesine karşın,

İdare ile benzer durumda olan Cumhurbaşkanlığı Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında imzalanan protokolle, Müzekart ile Milli Saraylar İdaresine bağlı yerlerin ziyaret edilebilmesi sağlanmış olup, bunun karşılığında Müzekart satış gelirleri üzerinden Milli Saraylar İdaresine kart başına pay verilmektedir. Ancak ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip ve münhasıran kendine ait gelirleri olan Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı bu bağlamda kendi yönetimi ve sorumluluğu altında bulunan alanlara Müzekart ile yapılan girişlerden herhangi bir gelir elde edememektedir.
Şöyle ki Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Personel istihdamı, çalıştırılması ve özel gelir” başlıklı 17’nci maddesinin ilgili kısmında aynen “.. Cumhurbaşkanlığına bağlı saray, köşk, kasır, müze ve fabrikalardan sağlanan her türlü gelir ile bunların bakım ve onarımı için yapılan şartlı bağışlar ve yardımlar hakkında, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ek 7 nci maddesi çerçevesinde işlem yapılır… ” denilmekte,
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun ek 7’nci maddesinde ise aynen “Cumhurbaşkanlığına bağlı saray, köşk, kasır ve müzelerden sağlanan her türlü gelir ile bunların bakım ve onarımı için yapılan şartlı bağışlar ve yardımlar Cumhurbaşkanlığı adına bir kamu bankasında açılacak hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar nemalandırılabilir. Hesapta toplanan tutardan doğrudan hiçbir harcama yapılamaz. Hesapta biriken tutardan gerekli görülen miktar bütçeye özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen bu tutar Cumhurbaşkanlığına bağlı saray, köşk, kasır ve müzelerin bakım, onarım, muhafaza ve işletilmesinde kullanılmak üzere Cumhurbaşkanlığı bütçesinin mevcut ya da yeni açılacak tertiplerine özel ödenek kaydedilir. Kaydedilen özel ödeneklerden kullanılmayan kısımlar ertesi yıla devren gelir ve özel ödenek kaydedilir. Gelirleri özel ödenek kaydedilen işletmeler kurumlar vergisinden muaftır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda özetlenen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı da Milli Saraylar İdaresi Başkanlığına benzer bir şekilde farklı bir tüzel kişilik altında örgütlenmiş, ayrı bir bütçesi olan ve yönetimi ve sorumluluğu altında bulunan yerlerin işletilmesinden elde edilen gelirler münhasıran kendisine tahsis edilmiş bir kurumdur. Bu gerekçelerle, İdarenin görev ve yetki alanında bulunan ve gelirleri mevzuatla idareye ait kılınmış alanlara Müzekart veya farklı araçlarla yapılan ziyaretlerden elde edilen gelirlerin de idare bünyesinde toplanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında bütçe ihtiyacı olması koşulu ile DÖSİMM’den anılan kaynağın aktarılacağı belirtilse de yapılan açıklamalar çerçevesinden anılan gelirden pay aktarılması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU