|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketinin basın destek amacıyla yaptığı harcamaların tasarruf tedbirlerine aykırı olduğunu ortaya koymuştur. Yerel gazete abonelik ödemeleri, yalnızca basını izleme amacı taşımaktan öteye geçerek, gazetecilere destek sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, şirket yöneticilerinin görevlerini özenle yerine getirmelerini ve şirket menfaatlerini korumalarını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, kamu kurumlarının harcamalarında tasarruf sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, şirketin 2024 yılı içerisinde yerel basına 1.905.507,40 TL tutarında kaynak aktardığı tespit edilmiştir. Gazete abonelik ödemeleri, şirketin kütüphane veya basını izleme birimi bulunmamasına rağmen yapılmış ve bu durum, yerel basın ve belirli gazetecilere destek sağlama amacı taşıdığı sonucunu doğurmuştur. Şirketin, bu harcamaların Toplu İş Sözleşmesi ile ilişkilendirilmesi, yapılan harcamaların amacını değiştirmemektedir. Sonuç olarak, şirketin yöneticileri, harcamaların şirket menfaatine uygunluğunu göz önünde bulundurarak, tasarruf tedbirlerine aykırı hareket ettikleri için sorumluluk taşımaktadır. Bu nedenle, harcamaların sorumlularından tahsil edilmesi için gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: Tasarruf Tedbirlerine Aykırı Olarak Basına Destek Amacıyla Alım Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket içerisinde dağıtılmak üzere alınan yerel gazete abonelik ödemelerinde, basını takip etmenin ötesinde tasarruf tedbirlerine aykırı olarak basın/gazetecilere destek amacıyla alım yapıldığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ve “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir. Basiretli iş adamı gibi davranmayı tacirin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde herhangi bir kişiye kıyasla daha dikkatli, tedbirli, öngörülü ve yaptığı işin inceliklerine hâkim biçimde hareket etmesi olarak tanımlamak mümkündür. Şirkete ait bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerekir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak alınması gerekli tedbirlerin belirtildiği 30.06.2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tasarruf Tedbirleri” başlıklı 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Kapsam” başlıklı maddesinde “belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile kurdukları birlik, müessese ve işletmelerin” genelgeye tabi olduğu belirtilmiş ve “Basın ve Yayın Giderleri” başlıklı maddesinde, “Kamu kurum ve kuruluşlarının basını izleme ile ilgili birimleri ve kütüphane dokümantasyon merkezleri hariç hiçbir şekilde günlük gazete alımı yapılmayacak, görev alanı ile ilgili olmayan yayınlara abone olunmayacaktır. İdare faaliyetlerini tanıtmaya yönelik rapor, kitap, dergi, bülten ve benzeri yayınlar basılmayacak, bu dokümanların hazırlanması ve paylaşımı elektronik ortamda yapılacaktır…” ifade edilmiştir. 17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tasarruf Tedbirleri” başlıklı 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Basın ve Yayın Giderleri” başlıklı maddesinde de “Kamu kurum ve kuruluşlarınca hiçbir şekilde günlük gazete alımı yapılmayacak, görev alanı ile ilgili olmayan yayınlara abone olunmayacaktır.” denilmek suretiyle gazete alımları tamamen yasaklanmıştır.
Şirketin genel müdürlük içerisinde dağıtılmak üzere yapmış olduğu gazete abonelik ödemelerinin incelenmesinde; bazıları bireysel çıkarılan gazeteler olmak üzere 711.000,00 TL’ye varan ödeme yapıldığı ve bu suretle 2024 yılı içerisinde yerel basına 1.905.507,40 TL tutarında bir kaynak aktarıldığı anlaşılmıştır. Şirketin kitap kafeleri haziran ayı itibariyle kapattığı, kütüphanesinin olmadığı, basını izleme ve tanıtıma ilişkin sadece bir personelin görevli bulunduğu, abonelik bedellerinin ödenmesine ilişkin ödemelerinin hiçbirinde söz konusu gazete nüshasının olmadığı ve Şirkette söz konusu gazetelerden bir kaç tanesinin olduğu ve/veya eski tarihli bir nüshasının bulunduğu dikkate alındığında yerel basını ve/veya belirli gazetecileri desteklemek amacıyla alımın yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Şirket cevabında; dağıtılan gazetelerin Toplu İş Sözleşmesinin “İşveren çalışanlarının Genel kültür bilgisini arttırmak, bilgi birikim ve okuma alışkanlığı kazandırmak ve güncel olayları takip edebilmeleri amacı ile yemek molalarında ve ara dinlenmelerinde tüm çalışanların okuyup yararlanacağı miktarda yerel ve ulusal gazete ile dergi ve kitap bulundurur…” maddesine istinaden İzmir’in çeşitli bölgelerinde görev yapan ortalama 7500 personelin yararlanması için dağıtıldığı, bu bağlamda gazete alımlarının asıl amacının basına destek olmadığı, bu maddenin bir sonraki Toplu İş Sözleşmesinde sınırlarının çizilmesinin değerlendirileceği ifade edilmiştir.
Şirkette iki şekilde gazete dağıtılmaktadır. Birincisi Şirket cevabında değinilen TİS kapsamında dağıtılan gazeteler ikinci ise Şirket Genel Müdürlüğünde dağıtılan gazetelerdir. Toplu iş sözleşmesi kapsamında dağıtılan gazeteler bir başka bulgunun konusu olup bulgu ile ilgisi bulunmamaktadır. Zira bu bulgunun konusu, genel müdürlükte ve çoğunlukla TİS kapsamı dışında kalan personele dağıtılmak üzere alınan gazetelerdir. Bu bağlamda şirket cevabında ayrıca değerlendirilecek husus bulunmayıp bulgu içerisinde yeterli açıklamalar yapılmıştır.
Şirkete ait yetki kullananların bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerektiği kuralına dikkat etmesi, bu bağlamda Şirketin basını takip etmek amacını aşan ve tasarruf tedbirlerine aykırı olacak şekilde yerel gazete ve gazetecilere aktarılan 1.905.507,40 TL nedeniyle şirketin ödediği tutarın bu konuda sorumluluğu olan kişilerden tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.