Tasfiye Edilen Ambalaj Atığı Ayrıştırma Tesisi Makine ve Ekipman Yapım İşi Kapsamında İmalatı Tamamlanan Makine ve Ekipmanların Atıl Durumda Bırakılması (Sayıştay)

BULGU: Tasfiye Edilen Ambalaj Atığı Ayrıştırma Tesisi Makine ve Ekipman Yapım İşi Kapsamında İmalatı Tamamlanan Makine ve Ekipmanların Atıl Durumda Bırakılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından Ambalaj Atığı Toplama ve Ayrıştırma Tesisi adı altında katı atıkların toplanması ve geri dönüştürülmesi amacıyla ihaleye çıkıldığı ancak tesisin kurulması için makine teçhizat alımları ile eşanlı olarak yürütülmesi gereken diğer işlemlerin başlatılmaması sebebiyle alınan malların atıl durumda kaldığı tespit edilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (i) bendinde yer alan;

“Büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek…”

İfadesi ile Büyükşehir belediyelerine katı atıkların depolanması, bertaraf edilmesi ve yeniden değerlendirilmesi amacıyla tesis kurma, işletme veya işlettirme yetkisi verilmiştir.

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından bu mevzuat hükümleri doğrultusunda;

02.08.2022 tarihinde 54.215.000,00 TL yaklaşık maliyet bedeli ile açık ihale kapsamında katı atık ayrıştırma ve geri dönüştürülmesinde kullanılacak makinelerin alımı için ihale yapılmış ve bu kapsamda tek geçerli teklif olan 44.985.000,00 TL bedel üzerinden 365 gün (16.09.2022-15.09.2023) süreli sözleşme 01.09.2022 tarihinde imzalanmıştır.

İhale konusu imalatlar yüklenici firma tarafından; ekim – şubat dönemi için imalatlar İş Planı doğrultusunda sürdürülmüş ve Aylık İlerleme Raporları ile belgelendirilmiştir. Ancak 27.02.2023 tarihinde yüklenici, İdare tarafından yapılması gereken tesis inşaatına başlanılmaması ve tesis sahasının bulunmaması sebebiyle üretilen makinelerin teslim edilememesinin stok maliyetlerinin arttırdığı, makineleri depolayacak alan kalmaması sebebiyle de imalatın durdurulması gerektiği yönünde yazılı bir ihtar çekmiştir.

İdare tarafından 5 aylık süre boyunca söz konusu duruma herhangi bir önlem alınmaması ve idarenin söz konu işe ait üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmemesi sebebiyle meydana gelen sorundan kaynaklı olarak; yüklenicinin, 27.02.2023 tarihli dilekçesinde belirtilen fabrika sahasının hazır olmamasından dolayı sevkiyata başlanılamamasının depolama sorununa sebep olduğu ve bu sorunun üretimin devam etmesine engel teşkil ettiği gerekçesi yerinde görülerek 24.04.2023 tarihli Başkanlık oluruyla işin durdurulmasına, 26.10.2023 tarihli başkanlık oluru ile de 06.02.2023 tarihli deprem felaketinden dolayı Belediyenin bütçesindeki değişikliklere bağlı olarak yatırım önceliklerinin değişmesi sebep gösterilerek işin tasfiye edilmesine karar verilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda yapılan sözleşmelerin feshine ilişkin düzenlemeler kapsamında,

17’nci maddesinde; yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya mahkumiyeti halinde,

19’uncu maddesinde; yüklenicinin mali acz içinde bulunması halinde,

20’nci maddesinin (a) bendinde; yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, (b) bendinde; sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi üzerine,

21’nci maddesinde; yüklenicinin sözleşmeden önceki yasak fiil veya davranışlar nedeniyle,

23’üncü maddesinde, mücbir sebeplerin meydana gelmesi sebebiyle,

İhalenin feshi mümkün olabilecektir.

Yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde idarenin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemesi sebebiyle işin feshedilmesi 4735 sayılı Kanun’a göre mümkün değildir. Bu sebeple 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre karşılıklı anlaşma yoluyla sözleşmenin feshi yoluna gidilmesi farklı yaptırımlara tabi olduğundan İdareyi ek külfete sokabileceği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan tasfiye doğrultusunda Ekim 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında iş programına uygun olarak imal edilen ve toplam değeri 15.004.456,89 TL makine karşılıklı mahsuplaşmalarda hesap edilip ödemesi yapılarak yediemin olarak yüklenici firmada bırakılmıştır.

Yüklenicide âtıl olarak bırakılan 15.004.456,89 TL değerindeki Balistik Ayırıcı- Separatör, Balya Pres Pet Patlatma, Balya Pres, Bantlı Konveyör-Rulolu Konveyör, Elektromanyetik Konveyör, Poşet Açıcı Bıçak, Poşet Açıcı Bunker, Zincirli Konveyör ve mütemmim cüzlerinin satışı için iki defa girişimde bulunulmuşsa da satış ihalesi ilgi görmemiş ve hiç teklif gelmemiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.

Bu itibarla, yapılan değerlendirmeler neticesinde fesih edilen ihale kapsamında alınan ve atıl durumda bırakılan makine ve teçhizatın; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde Kanun’un amacı olarak belirtilen kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılmasını teminen işin kalan kısmının tamamlanarak tesisin faaliyete geçirilmesi ya da söz konusu atıl varlıkların ekonomiye kazandırılmasını sağlamaya yönelik diğer çalışmaların başlatılması gerekmektedir.