|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite taşınırlarına ilişkin düzeltme işlemlerinde muhasebe kayıtlarının hatalı olduğunu ortaya koymuştur. Bu hatalar sonucunda, birikmiş amortisman tutarları ters kayıtla kapatılarak gelir olarak kaydedilmiş ve bu durum, düzeltme işlemi yapılan taşınırlarla ilgili ayrılan amortismanların kayıtlardan çıkarılmasına yol açmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, birikmiş amortismanların ve değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi ve giderleştirilmesi süreçlerini düzenlemektedir.
İdare uygulamalarında, taşınırların marka-model bilgilerinin girilmesi gibi durumlarda, düzeltme çıkış ve girişlerinde 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşük Karşılığı Hesabı ile 600 Gelirler Hesabı arasında hatalı bir muhasebeleştirme yapılmıştır. Bu işlemler, ayrılmış amortismanların miktarını değiştirmemekle birlikte, muhasebe kayıtlarının hatalı bir şekilde oluşturulmasına neden olmuştur. Sonuç olarak, 2024 yılı bilançosunda 257 Hesabı 250.035,41 TL eksik, 600 Gelirler Hesabı ise aynı tutarda fazla raporlanmıştır. Kamu İdaresi, düzeltme işlemlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemleri üzerinden otomatik olarak yapıldığını belirtmiş ve bazı kayıtların doğru olduğunu ifade etmiştir. Ancak, belirli yevmiye kayıtlarının hatalı uygulamalara örnek teşkil ettiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, taşınır işlemlerinin muhasebeleştirilmesi, ayrılan amortisman tutarlarının mali tablolarda doğru bir şekilde raporlanmasını sağlamak amacıyla yeniden gözden geçirilmelidir. |
BULGU: Taşınır Bilgilerinin Düzeltilmesi Amacıyla Yapılan Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Taşınırlara ilişkin düzeltme işlemlerinde hatalı muhasebeleştirme nedeniyle birikmiş amortisman tutarlarının ters kayıtla kapatılarak gelir kaydedildiği, bu nedenle düzeltme işlemine konu taşınırlara ilişkin ayrılmış olan amortismanların kayıtlardan çıkarıldığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşük Karşılığı Hesabının niteliğine ilişkin 185’inci maddesinde, Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabının, maddi duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için kullanılacağı belirtilmiş ve 186’ncı maddesinde hesabın işleyişi düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre, 257 Hesabının borçlandırılarak ters kayıtla kapatılması ancak amortismana tabi taşınırın her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılması, harcama birimleri/kurumlar arasındaki devri ve satışı halinde mümkündür.
İdare uygulamasında, taşınır kod ve alt kodlarının düzeltilmesi ya da muhasebeleştirilmesine gerek olmadığı halde taşınırların marka-model bilgilerinin girilmesi işlemlerine ilişkin bazı muhasebe kayıtlarında; düzeltme nedeniyle taşınır çıkışlarında 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşük Karşılığı Hesabı borç, düzeltme nedeniyle taşınır girişlerinde 600 Gelirler Hesabı alacak çalıştırılmak suretiyle ayrılmış olan amortisman tutarlarının tamamı gelir kaydedilmektedir. Halbuki bahse konu işlemler ayrılmış amortismanların miktarını değiştirecek mahiyette olmayıp düzeltme çıkış kayıtlarında borç çalıştırılan 257 Hesabının, düzeltme giriş kayıtlarında tekrar alacak çalıştırılması, böylelikle taşınırlara ayrılan amortisman tutarlarının Bilançoda raporlanmaya devam edilmesi gerekmektedir.
Düzeltme giriş-çıkış işlemlerinin hatalı muhasebeleştirilmesi nedeniyle 2024 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşük Karşılığı Hesabı 250.035,41 TL eksik, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 600 Gelirler Hesabı aynı tutarda fazla raporlanmıştır.
Kamu İdaresi cevabında özetle, düzeltme çıkış ve giriş işlemlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığının sistemleri ve entegreli çalışan Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi üzerinden otomatik oluşan muhasebe kayıtları ile yapıldığı ifade edilmiş ve doğru şekilde çalışan kayıtlara ilişkin örnekler sunulmuştur. Kamu İdaresinin taşınır işlemlerinin düzeltilmesine yönelik bütün muhasebe kayıtları hatalı olmamakla birlikte; 15286, 18554 ve 18797 nolu yevmiye kayıtları düzeltme çıkış kayıtlarında borç çalıştırılan 257 Birikmiş Amortisman Hesabı bakiyesinin düzeltme giriş kayıtlarında 600 Gelirler Hesabına devretmesi nedeniyle bulgu konusu tespit olan hatalı uygulamalara örnektir.
Sonuç olarak, taşınır işlem fişleriyle yapılan düzeltme-giriş çıkış işlemlerinin, taşınırlara ayrılmış olan amortisman tutarlarının mali tablolarda raporlanmaya devam edilmesini sağlayacak şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.