|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınır hesaplarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı, Taşınır Mal Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu yönetmelik, taşınır işlemlerinin etkin ve ekonomik bir şekilde gerçekleştirilmesi, varlıkların kötüye kullanılmasının önlenmesi ve kamu zararının önüne geçilmesi için gereklidir. Ancak, denetim sırasında, idarenin taşınır yönetimiyle ilgili mevzuata aykırılıklar tespit edilmiştir.
Belirlenen sorunlar arasında, tüketim malzemelerinin hatalı giderleştirilmesi, taşınırların sicil numarasının verilmemesi ve dayanıklı taşınırların teslim belgelerinin düzenlenmemesi yer almaktadır. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, dayanıklı taşınırların giriş kaydı yapıldığında sicil numarası verilmesi zorunludur. Ayrıca, taşınırların kullanıma verilmesi için gerekli belgelerin düzenlenmemesi, sorumlulukların belirlenmesini zorlaştırmakta ve taşınırların takibini engellemektedir. Sonuç olarak, taşınır sayım işlemlerinin yapılmaması ve gerekli belgelerin düzenlenmemesi, taşınırların etkili ve hukuka uygun yönetimini tehlikeye atmakta, yılsonu mali tablolarının gerçeği yansıtmadığına dair endişeler doğurmaktadır. Bu durum, idarenin taşınır yönetiminde ciddi zafiyetler yaşandığını göstermektedir. |
BULGU: Taşınır Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin taşınırlarının yönetimine ilişkin mevzuata aykırılıklar tespit edilmiştir.
Kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesine ilişkin hususlar taşınır mal yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. taşınır işlemlerinin etkili ve ekonomik bir şekilde gerçekleştirilmesi, varlıkların kötüye kullanılmasının önlenmesi, herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmemesi ve taşınır yönetim hesabının sağlıklı bir şekilde verilebilmesi için bu yönetmelik hükümlerine göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
İdarenin taşınırlarının yönetimine ilişkin tespit edilen mevzuata aykırılıklar şu şekildedir:
-İlk madde ve malzemeler hesabında bulunan tüketim malzemelerinin hatalı giderleştirilmesi
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedilir.” mezkûr yönetmelik’in 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında da; “Muhasebe kayıtlarında 150 ilk madde ve malzemeler hesabında izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen taşınır işlem fişleri muhasebe birimine gönderilmez. bunların yerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır ii nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesi, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği; idare, üç ayı geçmemek üzere üst yöneticinin belli edeceği sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır ii’nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesini en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine göndermelidir.
İdarenin taşınır işlemlerinin incelenmesinde, idare bünyesinde müdürlüklerin ilk madde ve malzemeler hesabında bulunan tüketim malzemelerinin ambarının olmaması nedeniyle tek seferde, alındığı gün giderleştirilmesi mevzuata uygun değildir.
-Taşınırlara sicil numarası verilmemesi
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “dayanıklı taşınırların numaralanması” başlıklı 36’ncı maddesinde;
“(1) Giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verilir. bu numara yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilir. fiziki veya kullanım özellikleri nedeniyle numaralandırılması mümkün olmayan taşınırlara bu işlem uygulanmaz.
(2) Sicil numarası üç grup rakamdan oluşur. birinci grup rakam, taşınırın dayanıklı taşınırlar defterinde ayrıntılı izlenmek üzere kaydedildiği taşınır kodundan; ikinci grup rakam, taşınırın giriş kaydedildiği yılın son iki rakamından; üçüncü grup rakam ise taşınıra verilen giriş sıra numarasından oluşur.” denilmiştir. Bahsi geçen mevzuat hükmüne göre; dayanıklı taşınırlara, giriş kaydı yapıldığında numara yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma şeklinde bir sicil numarası verilmesi gerektiği belirtilmiştir. 31.12.2024 tarihi itibariyle; idare tarafından taşınırlara sicil numarası verme işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
Dayanıklı taşınırların taşınır teslim belgesi düzenlenmeden kullanıma verilmesi ve ortak kullanım alanlarında dayanıklı taşınır listesinin düzenlenmemesi
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “dayanıklı taşınırların kullanıma verilmesi” başlıklı 23’üncü maddesinde;
“ (1) Tesis, taşıt ve iş makineleri haricindeki dayanıklı taşınırlar taşınır istek belgesi düzenlenmek suretiyle talep edilir. talep edilen dayanıklı taşınırlar 6/a örnek numaralı taşınır teslim belgesi düzenlenerek kullanıma verilir.
(2) Kara taşıt ve iş makinelerinin yetkili makamın onayına istinaden yönetiminden sorumlu görevliye veya kullanıcısına verilmesinde ise 6 örnek numaralı taşınır teslim belgesi düzenlenir.
(3) Kara taşıtlarının dışındaki taşıtların sorumluya veya kullanıcılarına devir ve teslimine ilişkin usul ve düzenlenecek belgeler kamu idarelerince ayrıca belirlenir
(5) taşınırlar; oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarına dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenmek ve istek yapan birim yetkilisinin ve/veya varsa ortak kullanım alanı sorumlusunun imzası alınmak suretiyle verilir.” düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; tesis, taşıt ve iş makineleri haricindeki taşınırlar kullanıcısına mezkûr yönetmelik’in 6/a örnek numaralı taşınır teslim belgesi düzenlenerek, kara taşıt ve iş makineleri ise yetkili makamın onayına istinaden yönetiminden sorumlu görevliye veya kullanıcısına mezkûr yönetmelik’ in 6 örnek numaralı taşınır teslim belgesi düzenlenerek verilmelidir. düzenlenen belgelerin bir nüshası taşınır teslim edilen görevlilere, bir nüshası ise dosyasında saklanır. Ayrıca ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırlar için dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenmesi ilgililerce imzalanması gerekmektedir. Bu belgelerin düzenlenmemesi taşınırlar açısından sorumluluğun belirlenememesine sebep olmakla birlikte, idarenin kullanıma verdiği taşınırların takip ve kontrol edilmesini engelleyeceği düşünülmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda 31.12.2024 tarihi itibariyle; kullanıma verilen dayanıklı taşınırlar için teslim belgesi ve ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırlar için dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenmediği, bu numaranın taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilmediği ve herhangi bir taşınır kod sisteminin oluşturulmadığı görülmüştür.
Ayrıca kara taşıtlarının dışındaki taşıtların sorumluya veya kullanıcılarına devir ve teslimine ilişkin usul ve düzenlenecek belgelerin idarece belirlenmediği tespit edilmiştir
d-Taşınır Sayım İşlemlerinin Yapılmaması
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı 32’nci maddesinde; “kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yılsonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımı yapılır.
(9) kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra sayım kurulu tarafından taşınır sayım ve döküm cetveli düzenlenir. cetvel, sayım kurulu ile taşınır kayıt yetkilisi tarafından imzalanır. bu cetvel ve eki sayım tutanağı ile sayım sonuçlarına göre düzenlenen giriş ve çıkış belgeleri, taşınır kayıt yetkilisinin yılsonu hesabını oluşturur.” düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; taşınırların taşınır kayıt yetkilisi değiştiğinde ve yılsonlarında sayılması gerekmektedir. Bu sayımlar sonucunda taşınır sayım ve döküm cetveli düzenlenecek olup, bu cetvel ile yılsonuna ilişkin sayım tutanağı taşınır mal yönetim hesabının bir parçasıdır. Yılsonu sayımları yapılmadan taşınır mal yönetim hesabı düzenlenemeyecektir.
Sonuç olarak konu edilen taşınır işlemlerine yönelik eksiklikler taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesi, kullanılması ve kontrolünde zafiyetlere neden olacağı gibi taşınırların yılsonu mali tablolarında gerçeğe uygun, tam ve doğru gösterildiği yönünde de güvence oluşturmamaktadır.