|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite bünyesindeki ambarlarda yapılan denetimlerde taşınır işlemlerinde mevzuata aykırı eksiklikler tespit etmiştir. Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının yönetimi ve muhafazası konusunda belirli sorumluluklar yüklemekte; taşınırların kaydı, korunması ve kullanımıyla ilgili düzenlemeleri içermektedir. Ancak denetim sonuçları, taşınır kayıt ve kontrol süreçlerinde ciddi aksaklıklar olduğunu göstermektedir.
Denetim sırasında, taşınırların ambar kayıtlarından çıkarılmadığı, karışık ve düzensiz bir şekilde saklandığı, kullanılmayan taşınırların herhangi bir işlem yapılmadan atıl durumda tutulduğu gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca, taşınır kayıt yetkilisinin görevden ayrılması sırasında gerekli sayım ve devir işlemlerinin yapılmadığı, dayanıklı taşınırların listelerinin düzenlenmediği ve numaralandırma işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, taşınır yönetiminin etkinliğini olumsuz etkilemekte ve mevzuata uyum açısından riskler doğurmaktadır. Sonuç olarak, üniversitenin taşınır işlemlerinin, belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve Taşınır Mal Yönetmeliği başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, tespit edilen sorunlarla ilgili tüm birimlere bilgilendirme yapmış; ancak eksikliklerin düzeltilmesine dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu nedenle, taşınır işlemlerinin iyileştirilmesi için acil önlemler alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınır İşlemlerinde Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite bünyesinde yer alan ve pilot olarak seçilen ambarlarda yapılan denetim sonucunda; taşınır kayıt ve muhafaza işlemleri ile ilgili olarak mevzuata aykırı bazı hususların yer aldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu başlıklı” 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde; kamu idarelerinin taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumlu oldukları, taşınırların özelliğinden veya olağan kullanımından kaynaklanan yıpranma ile usulüne uygun olarak belirlenen firelerden dolayı sorumluluk aranmayacağı, kullanılmak üzere taşınır teslim edilen görevlilerin taşınırın korunmasından ve taşınıra verilen zararlardan sorumlu oldukları, malların edinilmesi, kiralanması, tahsisi, yönetimi, kullanılma ve elden çıkarılma işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı, bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu tutulacakları ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; harcama yetkililerinin taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının Yönetmelik’te belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan ve taşınır yönetim hesabını ilgili mercilere göndermekten sorumlu olduğu, üçüncü fıkrasında ise; kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlilerinin, bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorunda oldukları ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in “Taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde; taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin görev ve sorumlulukları ayrıntılı şekilde izah edilmiştir. Taşınır kayıt yetkililerinin; taşınırların giriş ve çıkışına ilişkin kayıtları tutmak, tüketime veya kullanıma verilmesi uygun görülen taşınırları ilgililere teslim etmek, taşınırların yangına, ıslanmaya, bozulmaya, çalınmaya ve benzeri tehlikelere karşı korunması için gerekli tedbirleri almak ve alınmasını sağlamak, ambar sayımını ve stok kontrolünü yapmak görev ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Söz konusu Yönetmelik’in “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, Taşınır Kod Listesinin (B) bölümünde gösterilen taşınırlardan oda, büro, bölüm, geçit, atölye, garaj ve servislere tahsis edilenler için Dayanıklı Taşınırlar Listesi düzenleneceği, “Devir işlemleri” başlıklı 33’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında ise; oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırların, buralarda asılı Dayanıklı Taşınırlar Listesinde gösterilen miktarlar esas alınarak sayılmak ve listedeki ilgili bölüm imzalanmak suretiyle yeni sorumluya devir ve teslim edileceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde ise; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde ise çıkış kaydı yapılacağı belirtilmiştir.
Adı geçen Yönetmelik’in “Kullanılmaz hale gelme, yok olma veya sayım noksanı nedeniyle çıkış” başlıklı 27’nci maddesinde; tüketim malzemelerinin özelliklerinde, ağırlıklarında veya miktarlarında meydana gelen değişmeler nedeniyle fireler oluşan, sayımda noksan çıkan, çalınma, kaybolma gibi nedenlerle yok olan ya da yıpranma, kırılma veya bozulma gibi nedenlerle kullanılmaz hale gelen taşınırların, Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek kayıtlardan çıkarılacağı, “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırların, biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirileceği ve komisyonca hurdaya ayrılmasına karar verilenler için Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağının düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in “Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yılsonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımının yapılacağı, “Devir işlemleri” başlıklı 33’üncü maddesinde taşınır kayıt yetkililerinin, sorumlulukları altındaki ambarlarda bulunan taşınırları ve bunlara ilişkin kayıt ve belgeleri, yerlerine görevlendirilenlere devretmeden görevlerinden ayrılamayacağı ve yeni görevlendirilen taşınır kayıt yetkililerinin de söz konusu kayıt ve belgeleri aramak ve almak zorunda olduğu ve ambarların devrinin “Ambar Devir ve Teslim Tutanağı” düzenlenerek yapılacağı ifade edilmiştir.
Zikredilen Yönetmelik’in “Dayanıklı taşınırların numaralanması” başlıklı 36’ncı maddesinin birinci fıkrasında; giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verileceği, bu numaranın yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtileceği, fiziki veya kullanım özellikleri nedeniyle numaralandırılması mümkün olmayan taşınırlara bu işlemin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca Yönetmelik ekinde yer alan Dayanıklı Taşınırlar Defterine ilişkin açıklamalarda, taşınırın tanımlanmasına yarayan cins, marka, model, kapasite vb. teknik özelliklerin dayanıklı taşınırlar defterinde ilgili taşınırın satırında belirtileceği hüküm altına alınmıştır.
Üniversitenin taşınır işlemlerine ilişkin denetimlerde fiziken gerçekleştirilen ambar sayımında;
– Kişilere ya da ortak kullanıma verilen taşınırların ambar kayıtlarından çıkarılmadığı, dolayısıyla; ambarda örnek olarak seçilen taşınırlar için yapılan sayımlarda, kayıtlar ile stok mevcudunun birbiriyle örtüşmediği,
– Bazı taşınır ambarlarında, taşınırların karışık ve düzensiz şekilde bir arada tutulduğu, rafların tertip ve düzeninin bulunmadığı, ambarda taşınırların dağınık şekilde muhafaza edildiği ve sayıma uygun şekilde istiflenmediği,
– Yıpranma, kırılma, bozulma, ekonomik ömrünü tamamlama veya tamamlamasa da teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılma gibi nedenlerle kullanılmayan bazı taşınırların herhangi bir işlem yapılmadan (hurdaya ayırma, kayıttan düşme gibi çalışmalar) atıl halde tutulduğu,
– Taşınır kayıt yetkilisinin görevden ayrılması sırasında sayım ve devir işlemlerinin yapılmadığı, Ambar Devir ve Teslim Tutanağının düzenlenmediği,
– Kişi ve ortak kullanım alanlarına verilen dayanıklı taşınırlara ait “Dayanıklı Taşınırlar Listesinin” düzenlenmediği ve oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarına asılmadığı,
– Dayanıklı taşınırların numaralandırma işleminin tamamlanmadığı,
– Taşınırların marka, model ve teknik özellik gibi bilgilerinde eksiklikler bulunduğu, tespit edilmiştir.
Tespit edilen taşınır işlemlerindeki eksikliklerin düzeltilmesine yönelik çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresince, bulguda yer alan tespitlerle ilgili tüm birimlere yazı yazıldığı ve alınan cevabi yazılarda; gerekli hassasiyetin gösterildiği ve varsa sorunun giderildiği veya bulunmadığı tespiti ile cevaplandırılmış olduğu ve bundan böyle gerekli hassasiyetin ilgili birimlerce gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; eksikliklerin düzeltiğine ilişkin olarak herhangi bir tutanak, kayıt ve bilgi belge sunulmamıştır. Üniversitenin taşınır işlemlerinin, yukarıda maddeler halinde sayılan eksikliklerin giderilerek, başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.