|
ÖZET: Taşınır işlemlerine ilişkin hesapların eksik ve hatalı bilgi sunduğu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin taşınır mal yönetim hesap cetvelindeki tutarların, mizan cetveliyle uyumlu olmadığı belirlenmiştir. Tüketim malzemesi çıkışlarının hiç yapılmadığı, taşınır cetvelinde yer alan varlıkların fiilen mevcut olmadığı ve yılsonu sayım tutanaklarının düzenlenmediği tespit edilmiştir. Örneğin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda 2.595.276,16 TL, 253 Makine, Tesis ve Cihazlar Hesabı’nda 588.746,26 TL gibi tutarlar mizan cetvelinde görünmesine rağmen, taşınır mal icmal cetvelinde farklı rakamlar yer almaktadır.
Denetim sırasında, fiili sayım tutanakları talep edilmesine rağmen, sayım yapılmadığı öğrenilmiştir. 07.01.2025 tarihinde gerçekleştirilen sayımda, taşınır icmal cetvellerinde yer alan 6.991 adet taşınırın fiilen mevcut olmadığı tespit edilmiştir. Bu taşınırlar arasında çeşitli araçlar ve makineler bulunmaktadır. Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince, kamu idarelerinin taşınırlarının yıl sonunda sayımı yapılması zorunludur. Sayım sonuçları ile kayıtların tutarlılığı sağlanmalı ve eksik ya da fazla bulunan taşınırların durumu uygun belgelerle kaydedilmelidir. Sonuç olarak, taşınır hesaplarının fiili sayım sonuçlarına göre düzenlenmesi, tüketim malzemesi çıkışlarının zamanında yapılması ve yılsonlarında düzenli sayım gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, hesap cetvellerindeki uyumsuzlukların giderilmesi ve sorumluların tespit edilerek gerekli işlemlerin yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınır İşlemlerine İlişkin Hesapların Tam ve Doğru Bilgi Sunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi taşınır mal yönetim hesap cetvelinde yer alan tutarların, mizan cetveliyle tutarlı olmadığı, tüketim malzemesi çıkışlarının hiç yapılmadığı, taşınır cetvelinde yer alan taşınırların fiilen mevcut olmadığı ve yılsonu sayım tutanaklarının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
İdarenin mizan cetvelinde yer alan kayıtlar incelendiğinde; 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında 2.595.276,16 TL, 253 Makine, Tesis ve Cihazlar Hesabında 588.746,26 TL, 254 Taşıtlar Hesabında 7.691.537,71 TL ve 255 Demirbaşlar Hesabında 1.849.041,13 TL bakiye görünmektedir. İdarenin 2024 Yılı Taşınır Mal Hesabı İcmal Cetveli’nde ise yukarıda verildiği sırasıyla bu tutarlar; 444.321,42 TL, 558.758,08 TL, 6.566.637,03 TL ve 565.074,91 TL olarak görünmektedir. Mizan cetvelinde yer alan tutarların, taşınır mal cetvelinde yer alan tutarlarla uyumlu olmadığı anlaşılmaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliğine göre, Taşınır mal yönetim hesabı, taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir. Muhasebe yetkilileri, harcama birimlerince hazırlanan Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelinde gösterilen tutarların muhasebe kayıtlarıyla uygunluğunu kontrol ederek onayladıktan sonra, harcama yetkilisine göndermekle görevli ve sorumludurlar.
Dolayısıyla mizan cetvelindeki tutarlar ile taşınır icmallerindeki tutarların birbiriyle aynı olması gerekmektedir.
Ayrıca 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı incelendiğinde hem mizan hem de taşınır icmallerinde hiç sarf malzemesi çıkışı yapılmadığı görülmektedir. Halbuki Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 114’üncü maddesine göre tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların, muhasebeleştirme işlemleri üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmek zorundadır.
Diğer taraftan denetimlerin yürütülmesi esnasında fiili sayım tutanakları idareden istenilmiş; ancak fiili sayım yapılmadığı öğrenilmiştir. 07.01.2025 tarihinde idare hizmet binasında talebimiz üzerine yapılan taşınır sayımında 150 İlk Madde ve Malzeme, 253 Makine, Tesis ve Cihazlar, 254 Taşıtlar ve 255 Demirbaşlar Hesabında toplam 100 çeşit 6.991 adet/birim (ölçü birimi tutanağa yazılmamıştır.) taşınırın taşınır icmal cetvellerinde bulunmasına rağmen fiilen mevcut olmadığı tespit edilerek idare yetkililerince tutanağa bağlanmıştır. Fiili sayımda tespit edilemeyen taşınırlar içinde bir adet otomobil, bir adet otobüs, bir adet ambulans, bir adet itfaiye, bir adet acil yardım ambulansı,beş adet dozer, bir adet forklift ve iki adet greyder bulunmaktadır. Bunun yanında çeşitli ilk madde ve malzeme ve demirbaşlar da fiili sayımda tespit edilememiştir.
Ayrıca Türkiye Noterler Birliğinden alınan resmi yazıya göre idare adına tescil edilen bir adet otobüsün (yukarıdaki paragrafta ifade edilmiştir) idarede mevcut olmadığı sorumlularca ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliğine göre, kamu idarelerine ait taşınırların, yıl sonlarında sayımı yapılır. Sayım Kurulu önce ambar sayımını yapar. Ambar sayım işlemleri tamamlandıktan sonra oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırlar Dayanıklı Taşınırlar Listeleri esas alınarak sayılır ve sayım sonuçları Sayım Tutanağında gösterilir. Kullanım amacıyla kamu görevlilerine taşınır teslim belgesiyle verilmiş olan taşınırlar için, sayım yapılmaksızın Sayım Tutanağının “Kayıtlara Göre Kişilere Verilen Miktar” sütunundaki bilgiler dikkate alınır.
Sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark bulunması halinde miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımı bir kez daha tekrarlanır. Yine farklı çıkarsa bu miktar “Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedilir. Sayım kurulunca, taşınırların fiili miktarlarının kayıtlı miktarlardan eksik oluğunun tespit edilmesi halinde Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi; fazla olduğunun tespit edilmesi halinde ise Taşınır İşlem Fişi düzenlettirilerek, defter kayıtlarının sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlanır. Düzenlenen giriş ve çıkış belgelerinin bir örneği, muhasebe kayıtlarının yapılması için muhasebe birimine gönderilir. Kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra sayım kurulu tarafından Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli düzenlenir. Cetvel, sayım kurulu ile taşınır kayıt yetkilisi tarafından imzalanır. Bu Cetvel ve eki sayım tutanağı ile sayım sonuçlarına göre düzenlenen giriş ve çıkış belgeleri, taşınır kayıt yetkilisinin yıl sonu hesabını oluşturur.
Dolayısıyla taşınır mal hesaplarının fiili sayıma istinaden hazırlanan sayım-döküm cetvellerine göre hazırlanması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında fiili sayımda tespit edilemeyen bir adet otomobil, bir adet otobüs, bir adet ambulans, bir adet acil yardım ambulansın (bu aracın kamyonete dönüştürüldükten sonra satıldığı belirtilmiştir), beş adet dozer, bir adet forklift ve iki adet greyderin ihale yoluyla satışına ve bir adet itfaiye aracının hurda olarak satışına ilişikin evrakları sunmuştur. Bununla birlikte fiili sayımda mevcut olmayan diğer taşınırlara ilişkin açıklama yapılmamıştır. İlaveten cevap ekinde gönderilen taşınır listelerindeki ile mizandaki tutarların birbiriyle örtüşmediği görülmüştür. Taşınır işlemlerine ilişkin taşınır hesap cetveli ile mizan cetveli arasında oluşan uyumsuzlukların enflasyon değerlemesinden kaynaklandığını ve söz konusu uyumsuzların kontrol edilerek düzeltileceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, tespit edilen noksan taşınırlara yönelik gerekli takibin yapılması ve fiili sayımda bulunmama sebeplerinin araştırılarak varsa sorumluğu olanlar tespit edilerek zararın tazmin ettirilmesi, taşınırların mizan ve taşınır icmal cetvelinde birbiriyle uyumlu hale getirilmesi, tüketim malzemesi çıkışlarının en geç üç aylık dönemler itibariyle yapılması ve yıl sonlarında düzenli olarak fiili sayım yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.