|
ÖZET: Taşınır işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. Kamu idaresinin taşınır mal yönetim hesap cetvelinde yer alan tutarların, mizan cetveliyle uyumsuz olduğu ve bazı taşınırların fiilen mevcut olmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda 2.997.619,29 TL bakiye görünmesine rağmen, taşınır icmal cetvelinde bu tutar 2.687.623,41 TL olarak yer almaktadır. Ayrıca, tüketim malzemesi çıkışlarının hiç yapılmadığı ve yılsonu sayım tutanaklarının düzenlenmediği belirlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği gereği, taşınırların kayıt ve belgelerle mali tablolara uygunluğunun kontrol edilmesi zorunludur.
Taşınırların giriş ve kayıt işlemlerinin mevzuata uygun yapılmadığı da raporda vurgulanmıştır. İdarenin, taşınırları varlık kayıtlarına almadan doğrudan gider yazdığı ve bu durumun, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olduğu tespit edilmiştir. Taşınırların kaydının, maliyet bedeli veya gerçek değer üzerinden yapılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, taşınır işlemleriyle ilgili resmi olarak görevlendirilmiş personelin bulunmaması, taşınırların hukuka uygun kullanımını ve yönetim hesabının doğru hazırlanmasını zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak, taşınır işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi için gerekli önlemlerin alınması, taşınırların mizan ve icmal cetvellerinin uyumlu hale getirilmesi, tüketim malzemesi çıkışlarının düzenli olarak yapılması ve yılsonu fiili sayımların gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Taşınır yetkililerinin görevlendirilmesi de, yönetmelik hükümlerine uygunluk açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Taşınır İşlemlerinin Mevzuata Uygun Yürütülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
a-Taşınır İşlemlerine İlişkin Hesapların Tam ve Doğru Bilgi Sunmaması
Kamu İdaresi taşınır mal yönetim hesap cetvelinde yer alan tutarların, mizan cetveliyle tutarlı olmadığı, tüketim malzemesi çıkışlarının hiç yapılmadığı, taşınır cetvelinde yer alan
taşınırların fiilen mevcut olmadığı ve yılsonu sayım tutanaklarının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
İdarenin mizan cetvelinde yer alan kayıtlar incelendiğinde; 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında 2.997.619,29 TL, 253 Makine, Tesis ve Cihazlar Hesabında 8.192.883,26 TL, 254 Taşıtlar Hesabında 13.413.671,27 TL ve 255 Demirbaşlar Hesabında 3.251.836,99 TL bakiye görünmektedir. İdarenin 2024 Yılı Taşınır Mal Hesabı İcmal Cetveli’nde ise yukarıda verildiği sırasıyla bu tutarlar; 2.687.623,41 TL, 6.639.403,65 TL, 4.592.114,66 TL ve 939.493,83 TL olarak görünmektedir. Mizan cetvelinde yer alan tutarların, taşınır mal cetvelinde yer alan tutarların üzerinde olduğu anlaşılmaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliğine göre, Taşınır mal yönetim hesabı, taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir. Muhasebe yetkilileri, harcama birimlerince hazırlanan Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelinde gösterilen tutarların muhasebe kayıtlarıyla uygunluğunu kontrol ederek onayladıktan sonra, harcama yetkilisine göndermekle görevli ve sorumludurlar.
Dolayısıyla mizan cetvelindeki tutarlar ile taşınır icmallerindeki tutarların birbiriyle aynı olması gerekmektedir.
Ayrıca 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı incelendiğinde hem mizan hem de taşınır icmallerinde hiç sarf malzemesi çıkışı yapılmadığı görülmektedir. Halbuki Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 114’üncü maddesine göre tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların, muhasebeleştirme işlemleri üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmek zorundadır.
Diğer taraftan denetimlerin yürütülmesi esnasında fiili sayım tutanakları idareden istenilmiş; ancak fiili sayım yapılmadığı öğrenilmiştir.
İdare hizmet binasında talebimiz üzerine yapılan taşınır sayımında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında 7 farklı kalem malzemede 6.036 adet, 253 Makine, Tesis ve Cihazlar Hesabında 3 farklı kalem taşınırda 3 adet, ve 255 Demirbaşlar Hesabında toplam 22 farklı kalem taşınırda 26 adet taşınırın taşınır icmal cetvellerine göre ambarda görünmesine rağmen
fiilen mevcut olmadığı tespit edilerek idare yetkililerince tutanağa bağlanmıştır.
Ayrıca Türkiye Noterler Birliğinden alınan resmi yazıya göre idare adına tescil edilen bir adet kamyonetin gerek idare taşınır kayıtlarında gerekse de fiilen mevcut olmadığı sorumlularca ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliğine göre, kamu idarelerine ait taşınırların, yıl sonlarında sayımı yapılır. Sayım Kurulu önce ambar sayımını yapar. Ambar sayım işlemleri tamamlandıktan sonra oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırlar Dayanıklı Taşınırlar Listeleri esas alınarak sayılır ve sayım sonuçları Sayım Tutanağında gösterilir. Kullanım amacıyla kamu görevlilerine taşınır teslim belgesiyle verilmiş olan taşınırlar için, sayım yapılmaksızın Sayım Tutanağının “Kayıtlara Göre Kişilere Verilen Miktar” sütunundaki bilgiler dikkate alınır.
Sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark bulunması halinde miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımı bir kez daha tekrarlanır. Yine farklı çıkarsa bu miktar “Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedilir. Sayım kurulunca, taşınırların fiili miktarlarının kayıtlı miktarlardan eksik oluğunun tespit edilmesi halinde Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi; fazla olduğunun tespit edilmesi halinde ise Taşınır İşlem Fişi düzenlettirilerek, defter kayıtlarının sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlanır. Düzenlenen giriş ve çıkış belgelerinin bir örneği, muhasebe kayıtlarının yapılması için muhasebe birimine gönderilir. Kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra sayım kurulu tarafından Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli düzenlenir. Cetvel, sayım kurulu ile taşınır kayıt yetkilisi tarafından imzalanır. Bu Cetvel ve eki sayım tutanağı ile sayım sonuçlarına göre düzenlenen giriş ve çıkış belgeleri, taşınır kayıt yetkilisinin yıl sonu hesabını oluşturur.
Dolayısıyla taşınır cetvellerinin yıl sonu yapılacak sayım-döküm cetvelleri dikkate alınarak düzenlenmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında taşınır envanter çalışmalarının devam ettiğini ve taşınır hesabında kayıtlı olmayan bir adet kamyonetin 2006 yılında satıldığını; ancak halen belediye adına tescillinin devam ettiğini, ve dolayısıyla aracın devir işlemlerinin tamamlanmadığını bildirmiştir.
Sonuç olarak, tespit edilen noksan taşınırlara yönelik gerekli takibin yapılması ve fiili sayımda bulunmama sebeplerinin araştırılarak varsa sorumluğu olanlar tespit edilerek zararın tazmin ettirilmesi, taşınırların mizan ve taşınır icmal cetvelinde birbiriyle uyumlu hale getirilmesi, tüketim malzemesi çıkışlarının en geç üç aylık dönemler itibariyle yapılması ve yıl sonlarında düzenli olarak fiili sayım yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
b-Taşınırların Giriş ve Kayıt İşlemlerinin Mevzuata Uygun Yapılmaması
Kamu idaresinin edindiği taşınırları varlık kayıtlarına almadan doğrudan diderleştirdiği, taşınır hesabına kaydetmediği ve idare kayıtlarında bulunmayan taşınırların envanter çalışmalarının mevzuata uygun yapılmadığı tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinde duran varlıkların maliyet bedeli ile maliyet bedeli tespit edilemeyenlerin ise gerçek değeri üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 194 ve 199’uncu maddeleri arasında 253 Makine, Tesis Cihaz Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabının işleyişine ilişikin düzenlemelere yer verilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliğinin 12 ve 15’inci maddelerinde taşınırların kaydına ilişkin işlemler açıklanmıştır.
Yapılan incelemede aşağıda detayı gösterilen taşınır alımlarının ilgili varlık ve taşınır hesabına dorudan gider yazıldığı görülmüştür:
Tablo 9: Doğrudan Gider Yazılan Taşınır Alımları
| Yevmiye Numarası: |
Taşınırın Çeşidi: | Mahiyeti: | Tutarı (TL): |
| 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı | Toner | 1.250 TL | |
| cc cc cc | Perde, yolluk, stor perde | 29.000 | |
| cc cc cc | Bayrak Alımı | 51.760 | |
| 1531 | cc cc cc | Klor alımı | 120.000 |
| 1542 | cc cc cc | Haşere ilacı | 124.800 |
| 253 Makine, Tesis, Cihaz Hesabı | Çanak anten, hopörlör ünitesi ve ses yayın cihazı | 33.180 | |
| cc cc cc | 25 HP Motor | 34.800 | |
| 255 Demirbaş | Masa ve sandalye | 71.808 | |
| cc cc cc | Masa ve sandalye | 17.875 | |
| cc cc cc | Çay kazanı | 14.000 | |
| cc cc cc | Dosya Dolabı | 25.200 |
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde taşınırların ilgili varlık ve taşınır hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan 2174 numaralı yevmiyede envantere alınan bir adet binek taşıtın 500 TL bedel üzerinden, 2173 numaralı yevmiyede envantere alınan bir adet traktörün 7.048,79 TL üzerinden, 2119 numaralı yevmiyede envantere alınan bir adet kar kürüme aracının 1.050 TL üzerinden ve 2120 numaralı yevmiyede envantere alınan bir adet dorsenin 100 TL üzerinden 254 Taşıtlar Hesabına alındığı görülmüştür. Ayrıca envanteri yapılan bir kısım demirbaşın (2104,2105, 2103, 2109, 2110, 2111, 2114, 2112, 2113, 2114 numaralı yevmiyelerde olduğu gibi) bir kuruş veya on kuruş gibi değerler üzerinden kayıtlara alındığı görülmüştür
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre duran varlıkların maliyet bedeli yada gerçeğe uygun değeri üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir. Dolayısıyla taşıt ve demirbaşların envater çalışmaları Yönetmeliğe uygun yapılmamıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açılamalar çerçevesinde idarenin taşınır hesabının ve bilançoda taşınırların karşılığı olan varlık hesaplarının ve ayrıca bu taşınırlar içinde amortismana tabi olanlar da mevcut olduğu için 257 Birikmiş Amortisman Hesabının doğru bilgi içermediği düşünülmektedir.
Kamu İdaresi cevabında taşınır envanter çalışmalarının devam ettiğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından edinilen taşınırların ilgili varlık ve taşınır hesabına kaydedilmesi ve envanter çalışmalarının Yönetmelik hükmü çerçevesinde bulunabiliyorsa maliyet bedeli eğer bu bedel bulunamıyorsa gerçeğe uygun değer üzerinden yürütülmesi
gerektiği değerlendirilmektedir.
c-Taşınır İşlemleriyle İlgili Görevlendirmenin Yapılmaması
Kamu idaresinde taşınır işlemleriyle ilgili resmi olarak görevlendirilmiş taşınır yetkililerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin 7’nci madde de ise taşınır konsolide görevlisinin görevdirilmeleri ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Yapılan incelemede belediyede taşınır işlemleri ile ilgili personelin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde görevlendirilmediği görülmüştür.
Taşınır iş ve işlemleri ile ilgili personelin görevlendirilmemesinin; taşınırların kayıt altına alınmasını, hukuka uygun olarak kullanılmasını ve taşınır yönetim hesabının Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanmasını zorlaştırdığı düşünülmektedir.
Sonuç olarak, taşınır yetkililerinin görevlendirilmemesinin Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.