|
ÖZET: Taşınır işlemlerinin yürütülmesinde çeşitli hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. Büyükşehir Belediyesi’nin taşınır işlemleri incelendiğinde, dayanıklı taşınırların sicil numaralarının kalıcı olarak belirtilmediği, bazı birimlerde fiziki sayım yapılmadığı ve kullanılma olanaklarını yitiren varlıkların hurdaya ayrılmadan depolarda bekletildiği görülmüştür. Ayrıca, taşınırların düzenli bir şekilde kaydedilmediği ve bazı demirbaşların kiracıların kullanımına bırakıldığı belirlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nde harcama yetkililerinin taşınırların edinimi, kullanımı ve kayıtlarının tutulmasından sorumlu olduğu vurgulanmaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınırların sistematik bir şekilde depolanmasını ve ekonomik ömrünü tamamlayanların hurdaya ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Yapılan denetimlerde, taşınırların düzenli bir şekilde yerleştirilmediği ve hurdaya ayrılma işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, taşınırların sicil numaralarının kalıcı olarak belirtilmemesi ve yıl sonlarında fiziki sayım yapılmaması gibi eksiklikler de dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, taşınır işlemlerinin mevzuata uygun olarak yürütülmesi için gerekli önlemlerin alınması ve eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Özellikle, taşınırların düzenli kaydı, hurdaya ayırma işlemlerinin yapılması ve demirbaşların kiracıların kullanımına bırakılmaması, yönetmelik hükümlerine uygun bir yönetim için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Taşınır İşlemlerinin Yürütülmesinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediyenin taşınır işlemleri incelendiğinde, bazı dayanıklı taşınırların sicil numaralarının kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırların üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilmediği, bazı birimlerde fiziki sayım yapılmadığı, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmayarak depolarda bekletildiği ve depolardaki taşınırların sistematik ve düzenli olarak tutulmadığı, bazı demirbaşların da kiracıların kullanımına bırakıldığı ve taşınır işlemlerinde tutulması gereken defterlerin tutulmadığı tespit edilmiştir.
10.10.2024 tarihli ve 32688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinde harcama yetkililerinin taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelik’te belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumlu olduğu belirtilmiştir. Harcama yetkililerinin bu sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır Kayıt Yetkilileri ve Taşınır Kontrol Yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde de taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkililerinin görev ve sorumlulukları ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.
Bu hükümlere göre, harcama yetkilileri, taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri taşınır işlemlerinin mevzuata uygun olarak yürütülmesinden ve taşınırların uygun bir şekilde depolarda muhafaza edilmesinden sorumludurlar.
Bu itibarla, aşağıda maddeler halinde sayılan eksikliklerin giderilerek, taşınır işlemlerinin Taşınır Mal Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.
Depolardaki Taşınırların Sistematik ve Düzenli Olarak Yerleştirilmemesi ve Çeşitli Nedenlerle Kullanılma Olanaklarını Yitiren Maddi Duran Varlıkların Hurdaya Ayırma İşlemlerinin Yapılmayarak Depolarda Bekletilmesi
Taşınır depolarında yapılan yerinde incelemelerde, taşınırların sistematik ve düzenli olarak yerleştirilmediği ve kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların kullanılabilir durumdaki diğer taşınırlarla birlikte aynı depolarda muhafaza edildiği ve hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde harcama birimince edinilen taşınırlardan muayene ve kabulü yapılanların cins ve niteliklerine göre sayarak, tartarak, ölçerek teslim alınması, giriş kayıtlarının yapılması ve doğrudan tüketilmeyen ve kullanıma verilmeyen taşınırların sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza edilmesi taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Hurdaya Ayırma Nedeniyle Çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde de:
“(1) Ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı hâlde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırlar (Tesis Bileşenleri Cetvelinde yer alan taşınırlar dâhil), biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirilir. Yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması hâlinde komisyonlar diğer kamu idarelerinden talep edilecek üyelerin katılımıyla oluşturulabilir.
Komisyonca yapılan değerlendirme sonucunda hurdaya ayrılması uygun görülmeyen taşınırlar hakkındaki gerekçeli karar harcama yetkilisine bildirilir.
Komisyonca hurdaya ayrılmasına karar verilenler için ise Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenlenir.
Hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırlar harcama yetkilisinin onayı ile kayıtlardan çıkarılır…” Denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, taşınırların depolarda sistematik ve düzenli olarak tutulması ve ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği düşünülen ve depolarda atıl olarak bekletilen maddi duran varlıkların anılan mevzuat uyarınca hurdaya ayırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve hurdaların hurda ambarlarında düzenli bir şekilde muhafazası ve takip edilmesi gerekmektedir.
Bazı Dayanıklı Taşınırların Sicil Numaralarının Yazma, Kazıma, Damga Vurma veya Etiket Yapıştırma Suretiyle Taşınırların Üzerinde Kalıcı Olacak Şekilde Belirtilmemesi
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Dayanıklı Taşınırların Numaralandırılması” başlıklı 36’ncı maddesinde:
“(1) Giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verilir. Bu numara yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilir. Fiziki veya kullanım özellikleri nedeniyle numaralandırılması mümkün olmayan taşınırlara bu işlem uygulanmaz.
(2) Sicil numarası üç grup rakamdan oluşur. Birinci grup rakam, taşınırın Dayanıklı Taşınırlar Defterinde ayrıntılı izlenmek üzere kaydedildiği taşınır kodundan; ikinci grup rakam, taşınırın giriş kaydedildiği yılın son iki rakamından; üçüncü grup rakam ise taşınıra verilen giriş sıra numarasından oluşur.
(3) Elektronik ortamda tutulan kayıtlarda belli bir giriş sırasına uygun olarak verilen numara ikinci fıkrada belirtilen sicil numarasının yerine geçer.”
Denilmektedir.
Bu itibarla, taşınır sisteminde sicil numarası bulunmasına rağmen üzerlerinde sicil numarası bulunmayan taşınırlara sicil numarasının kalıcı olarak belirtilmesi gerekmektedir.
Bazı Harcama Birimlerinde Yıl Sonlarında Fiziki Sayım Yapılmaması
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 32’nci maddesinde sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler açıklanmıştır. Söz konusu maddenin 1’inci fıkrasında kamu idarelerine ait taşınırların, yıl sonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımının yapılacağı belirtilmektedir.
Aynı maddenin 2’nci fıkrasında ise; taşınır sayımlarının, harcama yetkilisince, kendisinin veya görevlendireceği bir kişinin başkanlığında taşınır kayıt yetkilisinin de katılımıyla, en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu tarafından yapılacağı ifade edilmiştir.
Ayrıca zikredilen maddenin diğer fıkralarında taşınır sayımının nasıl yapılacağı ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemler ayrıntılı olarak izah edilmiştir.
Diğer taraftan, yıl sonlarında sayımların yapılmaması taşınırların sayı, çeşit, tür v.b yönlerden fiili durumlarıyla sistem kayıtlarının birbirinden sapma riskini doğuracaktır.
Bu itibarla, anılan Yönetmelik’in 32’nci maddesi uyarınca Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yıl sonu sayımlarının yapılması gerekmektedir.
Taşınır İşlemlerinde Taşınır Mal Yönetmeliği’ne Göre Tutulması Gereken Tüketim Malzemeleri Defteri, Dayanıklı Taşınırlar Defteri, Müze Defteri ve Kütüphane Defterinin Tutulmaması
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Defterler” başlıklı 9’uncu maddesinde:
“(1) Taşınır işlemlerinde, özelliklerine göre tutulacak defterler şunlardır.
Tüketim Malzemeleri Defteri: Bu defter, Taşınır Kod Listesinde gösterilen tüketim malzemelerinin giriş ve çıkış kayıtları için kullanılır.
Dayanıklı Taşınırlar Defteri: Bu defter, Taşınır Kod Listesinde gösterilen dayanıklı taşınırların kayıtları için kullanılır. Her bir dayanıklı taşınıra ait giriş ve çıkış kayıtları ayrı yapılır.
Müze Defteri: Bu defter, müzelerde sergilenen veya sergilenmek üzere muhafaza altında bulundurulan taşınırlar için tutulur. Her bir taşınır için ayrı kayıt yapılır.
ç) Kütüphane Defteri: Bu defter, kütüphanelerdeki yazma ve basma nadir eserler ile kitap ve kitap dışı materyal için tutulur. Her bir taşınır için ayrı kayıt yapılır…”
Hükümleri yer almaktadır. Yönetmelik’in 11’inci maddesinde de taşınırların tüm giriş ve çıkış kayıtları ile bu Yönetmelik’in uygulanmasında kullanılacak defter, belge ve cetvellerin elektronik ortamda tutulmasının, düzenlenmesinin ve arşivlenmesinin esas olduğu belirtilmiştir.
Bu itibarla, taşınır işlemlerinde tüketim malzemeleri defteri, dayanıklı taşınırlar defteri, müze defteri ve kütüphane defterinin anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması gerekmektedir.
Bazı Demirbaşların Kiracıların Kullanımına Bırakılması
Taşınmazın bütünleyici parçası ya da eklentisi sayılmayan çalışma koltuğu, makam koltuğu, L masa, çalışma masası, masa, sehpa, sandalye ve led tv gibi demirbaşlar hakkında Bursa Büyükşehir Stadyumunun kira sözleşmesinde de herhangi bir hüküm bulunmamasına rağmen bu demirbaşların kiracının kullanımına bırakıldığı tespit edilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 684’üncü maddesinde bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parça olarak tanımlanmıştır. 686’ncı maddesinde eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır mal olarak tanımlanmıştır. 687’nci maddesinde de asıl şeye zilyet olan kimsenin sadece geçici olarak kullanması veya tüketmesi için özgülenen ya da asıl şeyin özel niteliği ile herhangi bir ilişkisi bulunmadan sadece korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere onunla birleştirilen şeylerin eklenti sayılmayacağı da hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre, birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl taşınmaza bağlı kılınan taşınır niteliğinde olmayan ya da asıl taşınmazın özel niteliği ile herhangi bir ilişkisi bulunmayan çalışma koltuğu, makam koltuğu, L masa, çalışma masası, masa, sehpa, sandalye, led tv vb. nitelikteki demirbaşların taşınmazın bütünleyici parçası olmadığı gibi eklentisi olmadığı da açıktır. Bursa Büyükşehir Belediyesi Stadyumunun kira sözleşmesinde bu demirbaşlar hakkında herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. Dolayısıyla, kira bedeline dahil olmayan demirbaşların kiracının kullanımına bırakılması ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu itibarla, Bursa Büyükşehir Stadyumunda bulunan çalışma koltuğu, makam koltuğu, L masa, çalışma masası, masa, sehpa, sandalye, led tv gibi demirbaşların kiracının kullanımına bırakılmaması ve Belediyenin ambarlarına alınarak Belediyenin kullanımına geçirilmesi gerekmektedir.