|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Kamu İdaresi’nin taşınır mallarının giriş işlemleri ve muhasebeleştirilmesinde hatalı uygulamalar tespit etmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, tüm taşınırların kaydı ve bu kayıtlara dayanan belgelerin tutulması zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, bazı taşınırların muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan giderleştirildiği, taşınır işlem fişlerinin düzenlenmediği ve bağış olarak alınan malzemelerin kayıtlarının yapılmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bazı birimlerin muhasebe programlarıyla entegre olmayan taşınır kayıt sistemleri kullandığı saptanmıştır.
Bu durum, Kamu İdaresi’nin 2024 yılı sonu Taşınır Ayrıntılı Hesap Cetveli ile bilançoları arasında 254.787.976,97 TL’lik bir tutarsal farklılık yaratmıştır. Kamu İdaresi, müdürlüklerin taşınırları sehven 630 Giderler Hesabı üzerinden kaydettiğini, 2025 yılından itibaren ise taşınırların doğru hesaplara kaydedileceğini belirtmiştir. Ayrıca, taşınır icmal cetveli ile bilançonun uyumlu hale getirilmesi için gerekli önlemlerin alınacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, taşınır kayıtlarının doğru bir şekilde tutulması ve mali tabloların güvenilirliğinin sağlanması için Kamu İdaresi’nin mevzuata uygun işlemler gerçekleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: Taşınır Kayıt ve İşlemlerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması ve Taşınır İcmal Cetveli ile Bilançonun Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından edinilen bazı taşınır malların giriş işlemlerinde ve muhasebeleştirilmesinde hatalı uygulamalar olduğu ve Taşınır İcmal Cetveli ile mali tabloların uyumlu olmadığı görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu, taşınır kayıtlarının harcama birimleri itibarıyla yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulması gerektiği ve her bir kaydın belgeye dayanmasının şart olduğu; “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise taşınırların giriş ve çıkış kayıtlarının Taşınır İşlem Fişine (10.10.2024 tarihli ve 32688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre Varlık İşlem Fişi) dayanılarak yapılacağı, bağış ve yardım yoluyla edinilen taşınırların giriş ve çıkış kayıtlarında bağış ve yardımda bulunan tarafından ispat edici bir belge ile değeri belirtilmiş ise bu değerin, belli bir değeri yoksa değer tespit komisyonunca belirlenen değerin esas alınacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Stoklar hesap grubuna ait işlemlerin açıklandığı 114’üncü maddesinde; bağış veya hibe olarak edinilen stokların varsa bilinen değeri, yoksa ilgili mevzuatına göre değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri
üzerinden hesaplara alınacağı, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nın işleyişini düzenleyen 116’ncı maddesinde; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydedileceği, tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 194’üncü maddesinde; bu hesabın, kurumların faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazlar ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılacağı, 254 Taşıtlar Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 196’ncı maddesinde; bu hesabın kurumlara ait taşıtların izlenmesi için kullanılacağı, 255 Demirbaşlar Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 198’inci maddesinde ise bu hesabın kurum faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ilgili mevzuatı uyarınca edinilerek teslim alınan taşınırların giriş işlemlerinde Taşınır İşlem Fişi (Varlık İşlem Fişi) düzenlenmesi ve muhasebe kayıtlarına alınması ayrıca bağış veya hibe olarak edinilen taşınırların varsa bilinen değeri, yoksa ilgili mevzuatına göre değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri üzerinden hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, satın alınan ilk madde ve malzeme niteliğindeki bazı taşınır malların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeksizin 630 Giderler Hesabı kullanılmak suretiyle doğrudan giderleştirildiği, bir kısım ilk madde ve malzeme ile dayanıklı taşınır mal alımlarında taşınır işlem fişi düzenlenmediği, bağış olarak alınan malzemelerin taşınır girişlerinin ve muhasebe kayıtlarının yapılmadığı ve İdarenin bazı birimleri tarafından muhasebe programı ile entegre olmayan taşınır kayıt programlarının kullanıldığı bu nedenlerle Kamu İdaresinin 2024 yıl sonu Taşınır Ayrıntılı Hesap Cetveli ve Taşınır İcmal Cetvelinde devreden tutar 344.065.363,86 TL iken 31.12.2024 tarihli bilançoda 150 İlk Madde ve Malzeme, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar, 254 Taşıtlar ve 255 Demirbaşlar Hesabı toplamının ise 598.853.340,83 TL olduğu, dolayısıyla mali tablo ile Taşınır İcmal Cetveli arasında 254.787.976,97 TL farklılık bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, müdürlükler tarafından edinilen taşınırların sehven 630 Giderler Hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına alındığı, 2025 yılından itibaren taşınırların muhasebe kayıtlarına alınmasında ilgili varlık hesaplarının kullanılmaya başlandığı ve taşınır icmal cetveli ile bilançonun uyumlu olmasına özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşınır kayıtlarının fiili durumu yansıtması ve taşınırlarının mali tablolarda doğru tutarlarda gösterilmesini teminen mevzuat gereğince işlem tesis edilmesi gerekmektedir.