Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Bilançoda Yer Alan Tutarların Uyuşmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Bilançoda Yer Alan Tutarların Uyuşmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Taşınır konsolide görevlisince düzenlenmiş olan taşınır mal yönetim hesabı icmal cetvelinde 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabında yer alan tutarların bilançoda yer alan tutarlar ile uyuşmadığı görülmüştür.
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 28/A maddesi uyarınca yayımlanmış bulunan, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ‘Taşınır mal işlemleri’ başlıklı 17’nci maddesinde; Başkanlığın, taşınır mallarının kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve taşınırların bedelsiz devri ile tahsisinde, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Sorumluluk” başlıklı 5’nci maddesinde, harcama yetkililerinin taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve harcama yetkililerinin, taşınır kayıtlarının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve taşınır mal yönetim hesabının hazırlanması sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getireceği belirtilmiştir. “Muhasebe yetkililerinin taşınır hesabına ilişkin görev ve sorumlulukları” başlıklı 8’nci maddesi ikinci fıkrası gereğince de muhasebe yetkilileri, harcama birimlerince hazırlanan “Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelinde” gösterilen tutarların muhasebe kayıtlarıyla uygunluğunu kontrol ederek onayladıktan sonra, harcama yetkilisine göndermekle görevli ve sorumludurlar.
Anılan Yönetmeliğin “Taşınır mal yönetim hesabı” başlıklı 34’ncü maddesine göre; Taşınır mal yönetim hesabı, Kanunun kaynakların kullanılması ve yönetilmesi konusunda harcama birimi ve harcama yetkililerine yüklediği sorumluluğun gereği olarak taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol ve denetimine esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir. Taşınır kontrol yetkilisi tarafından da imzalanan cetveller muhasebe kayıtlarına uygunluğu yönünden kontrol edilerek onaylanmak üzere muhasebe yetkilisine gönderilir. Muhasebe yetkilisince muhasebe kayıtlarına uygunluğu onaylanan cetvellerin ekine Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli ile varsa sayımda noksan ve/veya fazla bulunanların çıkış ve/veya girişine ilişkin Taşınır İşlem Fişleri eklenir ve bir dosya halinde harcama yetkilisine sunulur.
Yönetmeliğin “İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile icmal cetveli” başlıklı 35’nci maddesine göre, İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinin ilgililerce imzalanmış nüshası idarenin kesin hesabına eklenir.
Yukarıda ki düzenlemelerde de belirtildiği üzere, harcama yetkilileri kendi birimlerine ilişkin olarak hazırlanan taşınır mal yönetim hesaplarının, Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun, fiili durumu yansıtan ve doğru bilgi içerir mahiyette hazırlanmasını sağlamakla sorumlu olup; taşınır kayıt yetkilisince harcama birimleri itibarıyla düzenlenen harcama birimi taşınır mal yönetim hesabı cetvellerinin, kontrol yetkilisi ve muhasebe yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu açısından kontrol edilmesi de zorunludur. Bunlar arasındaki mutabakatın teyidi, konsolide görevlilerince hazırlanan “İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli” ve “İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli”nde yer alan hesaplara ilişkin tutarlar ile bilançoda yer alan tutarların aynı olması ve bunun sonucunda da mali tabloların doğru bilgi içermesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Aşağıda bulunan tabloda yer alan bilgilerden de anlaşılacağı üzere, taşınır mal yönetim hesabı icmal cetvelinde 253, 254 ve 255 Hesaplarına ilişkin tutarların, bilançoda yer alan tutarlar ile uyuşmadığı görülmektedir.
Tablo 4: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Bilanço Arasında Mevcut Olan Tutar Farklılıkları

Kurum tarafından düzenlenen Bilanço, İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ve İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan bilgilerin fiili durumu yansıtan ve doğru bilgi içerir mahiyette olması gerekir. Bu tablolarda yer alan bilgilerin farklı olması, birbirleriyle çelişmesi fiili durumu yansıtmadığı ve bu tabloların doğru bilgi içermediği sonucunu doğuracaktır.
2023 Yılı Bilançosu ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabına ilişkin tutarlar arasında tabloda gösterildiği şekilde farklılıklar olması, Kurum mali tablolarının Kurumun mali yapısını tam olarak yansıtmadığını göstermektedir.