|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir olmayan ildeki bir ilçe belediyesinin Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk tespit edilmiştir. Cari yıla ait cetveldeki tutarların, 2024 yılı bilançosundaki rakamlarla örtüşmediği gözlemlenmiştir. Kamu idareleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Taşınır Mal Yönetmeliği çerçevesinde taşınır işlemlerini düzenli bir şekilde kaydetmekle yükümlüdür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin menkul kayıtlarını nasıl tutacaklarını ve bu kayıtların muhasebe birimine nasıl bildirileceğini detaylı bir şekilde açıklamaktadır. İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtlarının tutarlı olması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, bu iki belge arasında önemli farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Özellikle Tesis, Makine ve Cihazlar, Taşıtlar ve Demirbaşlar hesaplarında görülen uyumsuzluklar, bilançoda hatalı kayıtların yer almasına neden olmuştur. İdare, bu bulgulara katıldığını ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirmiştir. Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi, mali tabloların doğruluğunu sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Muhasebe Kayıtları Arasında Uyumsuzluk Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Cari yıla ait İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan tutarlar ile 2024 yılı bilançosunda yer alan tutarların örtüşmediği görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun taşınır işlemlerine ilişkin hükümlerine istinaden çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği uyarınca menkul kayıtlarını tutmak ve mali yıl sonunda Taşınır Yönetim Hesabını tanzim etmekle yükümlü kılınmışlardır.
10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin;
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; demirbaşlar, makine ve cihazlar ile taşıtlar menkul olarak tarif edilmiştir.
“Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde; taşınır yönetim hesabını teşkil eden cetvellere teferruatlı olarak yer verilmiştir.
“Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerine ait menkullerin nasıl kayıt altına alınacağı ve nasıl takip edileceği ifade edilmiştir.
“Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde; menkullerin, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş kaydedileceği; sarfiyata verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli sebeplerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı menkulün ölümü gibi yok olma hallerinde ise ne şekilde çıkış kaydedileceği teferruatlı şekilde izah edilmiştir.
“Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; maddi duran varlık hesaplarında izlenen menkullere dair işlemlerin muhasebe birimine gönderilmesinin zaruri olduğu, muhasebe yetkililerinin ise kendilerine gönderilen menkul işlemlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarını tutması icap ettiği belirtilmiştir.
“Taşınır mal yönetim hesabı” başlıklı 34’üncü maddesinde ise; menkul kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol edileceği, taşınır mal yönetim hesabının teftişe esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanacağı, ayrıca taşınır kontrol yetkilisince taşınırların kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğunun kontrol edilerek imzalanacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden, İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan tutarlar ile muhasebe kayıtlarında yer alan tutarların birbiriyle aynı olması lazım geldiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtlarında yer alan tutarların birbirinden farklı olduğu tespit edilmiş olup bu farklılıklar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 11: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Muhasebe Verileri Mukayesesi Tablosu
| Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri | Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri | Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri | Muhasebe Verileri | Muhasebe Verileri | Muhasebe Verileri | ||
| Hesap Kodu |
Hesap Adı | Yekûn Tutar (TL) | Yıl İçinde Çıkan Tutar (TL) |
Gelecek Yıla Devreden Tutar (TL) | Yekûn Tutar (TL) | Yıl İçinde Çıkan Tutar (TL) |
Gelecek Yıla Devreden Tutar (TL) |
| Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 12.140.754,18 | 5.931,86 | 12.134.822,32 | 66.693.027,89 | 953.591,18 | 65.739.436,71 | |
| Taşıtlar Hesabı | 9.333.366,40 | 0,00 | 9.333.366,40 | 76.332.302,56 | 0,00 | 76.332.302,56 | |
| Demirbaşl ar Hesabı | 22.411.928,47 | 400.962,25 | 22.010.966,23 | 81.322.453,67 | 0,00 | 81.322.453,67 | |
| Yekûn (TL) | Yekûn (TL) | 43.886.049,05 | 406.894,11 | 43.749.154,94 | 224.347.784,12 | 953.591,18 | 223.394.192,94 |
Mevzubahis uyumsuzluk sebebiyle; bilançoda 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabı hatalı olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtları arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi ve mali tablolara gerçek vaziyeti yansıtacak şekilde doğru veri aktarılması gerekmektedir.