|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınır mal yönetiminde mevzuata aykırı uygulamalar tespit etti. Belediyenin mali mevzuat gereği düzenlemesi gereken taşınır mal yönetim hesabının oluşturulmadığı belirlendi. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerine ait taşınırların kaydı, muhafazası ve yönetim hesabının verilmesi konularında belirli usul ve esaslar öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, belediyenin taşınırların kaydını gerçekleştirmediği, muhafaza için gerekli ambarların oluşturulmadığı ve dönem sonlarında sayım yapılmadığı ortaya çıktı.
Ayrıca, taşınırların giriş kayıtlarının eksik olduğu ve taşınır sicil numaralarının taşınırlar üzerinde bulunmadığı tespit edildi. Taşınır Mal Yönetmeliği, kamu idarelerinin taşınırlarının kayıt altına alınmasını zorunlu kılmakta ve her taşınır için bir sicil numarası verilmesini öngörmektedir. Ancak belediyenin mevcut taşınırları üzerinde bu numaraların yer almadığı belirlendi. Bu durum, taşınırların izlenebilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Sonuç olarak, taşınır mal yönetiminde mevzuata uygun hareket edilmesi, taşınırların kaydı, muhafazası ve yönetim hesabının düzenlenmesi gerekmektedir. Belediyenin bu konularda gerekli önlemleri alması, taşınır yönetim sorumlularının belirlenmesi ve taşınırların uygun şekilde izlenmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Taşınır Mal Yönetiminde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye taşınırlarının yönetimine ilişkin, mevzuata aykırı uygulamalar bulunduğu görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetim Hesabının Düzenlenmemesi
Belediyenin mali mevzuat uyarınca düzenlenmesi gereken taşınır mal yönetim hesabının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taşınırların kaydı ile muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi ve mal yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin usul ve esasların, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların geçici tahsisine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesi (ş) bendinde “Taşınır kontrol yetkilisi: Taşınır kayıt yetkilisinin hazırlamış olduğu taşınır mal yönetim hesabına ilişkin belge ve cetvellerin mevzuata ve mali tablolara uygunluğunu kontrol eden, Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelini imzalayan ve bu konularda harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri …” ifade eder.
“Taşınır mal yönetim hesabı” başlıklı 34’üncü maddesinde ise “(1) Taşınır mal yönetim hesabı, 5018 sayılı Kanunun kaynakların kullanılması ve yönetilmesi konusunda harcama birimi ve harcama yetkililerine yüklediği sorumluluğun gereği olarak taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol ve denetimine esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yıl sonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir.
(2) Taşınır mal yönetim hesabı aşağıdaki cetvellerden oluşur:
Yıl sonu sayımına ilişkin Sayım Tutanağı.
Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli.
Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli; müze ve kütüphane olarak faaliyet gösteren harcama birimlerinde Müze/Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli.
ç) Yıl sonu itibarıyla en son düzenlenen Varlık İşlem Fişinin sıra numarasını gösterir tutanak.
(3) Taşınır mal yönetim hesabı, taşınır kayıt yetkililerince aşağıdaki şekilde hazırlanır: a) Sayım kurulu tarafından onaylanan Taşınır Sayım ve Döküm Cetveline dayanılarak ilgisine göre Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli, Müze Yönetim Hesabı Cetveli veya Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli düzenlenir. Bünyesinde tarihi veya sanat değeri olan taşınırlar ile kütüphane materyalleri bulunan kamu idareleri, gerekli görülmesi hâlinde söz konusu cetvellerden ilgili olanını ayrıca düzenleyebilirler.”
Hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca söz konusu Yönetmelik’in “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinde harcama yetkililerinin taşınır kayıtlarının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve taşınır mal yönetim hesabının hazırlanması sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getireceği de vurgulanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idaresine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların bedelsiz devri ile tahsisine ilişkin işlemlerin Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre yerine getirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından mevcut taşınırların tespitinin yapılarak kaydının gerçekleştirilmediği, taşınırların muhafazası için bir ambar oluşturulmadığı, ambarlar için sorumlu personel tespit edilmediği, dönem sonlarında ambarların fiili sayımının yapılmadığı, hurdaya ayrılan taşıt ve demirbaşlar için hurda ambarı oluşturulmadığı, satın alınan mal, malzeme ve demirbaşların usule aykırı bir biçimde muhafaza edildiği ve bu nedenlerle de Taşınır mal yönetim hesabının düzenlenemediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Taşınır Mal Yönetmeliği’ne uygun olarak Belediyeye ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin işlemlerin Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.
Bazı Taşınırların Giriş Kayıtlarının Yapılmaması
10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu, “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise taşınırların edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş kaydedileceği ifade edilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Satın alınan taşınırların girişi” başlıklı 15’inci maddesinde; satın alınan taşınırların teslim alındıktan sonra, üçer nüsha Varlık İşlem Fişi düzenleneceği, alımı bir merkezden yapılarak birden fazla birime doğrudan teslim edilen taşınırlar için taşınırın teslim edildiği birimlerce iki nüsha Taşınır Geçici Alındısı düzenlendikten sonra bir nüshasının alımı yapan birime gönderileceği, alımı yapan birim tarafından, bu alındıya dayanarak, ödemeye ve kendi giriş kayıtlarına esas olmak üzere Varlık İşlem Fişi düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Varlık İşlem Fişinin bir nüshası ödeme emri belgesine, bir nüshası ise ödeme emri belgesinin harcama biriminde kalan nüshasına bağlanacak olup, diğer nüshası, muayene ve kabul komisyon tutanağı veya idare yetkilisince düzenlenmiş kabul belgesi ile birlikte sıralı olarak dosyalanacaktır.
Yapılan incelemede, Belediye ihtiyaçları için alınan bazı demirbaş niteliğindeki taşınırların giriş kayıtlarının yapılmaması nedeniyle muhasebe kayıtlarında izlenemediği görülmüş olup, Belediye tarafından kullanılan taşınırların tamamının, edinme şekline bakılmaksızın giriş işlemlerinin yapılarak muhasebe kayıtlarında izlenmesi gerekmektedir.
Taşınır Sicil Numaralarının Taşınırlar Üzerinde Yer Almaması
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Dayanıklı taşınırların numaralandırılması” başlıklı 36’ncı maddesinde; giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verileceği ve bu numaranın yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtileceği ifade edilmektedir. Aynı maddenin devamında; sicil numarasının üç grup rakamdan oluşacağı, birinci grup rakamı, taşınırın Dayanıklı Taşınırlar Defterinde ayrıntılı izlenmek üzere kaydedildiği taşınır kodundan; ikinci grup rakamın, taşınırın giriş kaydedildiği yılın son iki rakamından; üçüncü grup rakamın ise taşınıra verilen giriş sıra numarasından oluşacağı hüküm altına alınmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediyenin taşınırları üzerinde taşınır sicil numaralarının yer almadığı tespit edilmiştir.
Dayanıklı taşınırlar defterinde kayıtlı olan ve harcama birimi taşınır yönetim hesabında yer alan bütün dayanıklı taşınırların sicil numaralarının, taşınırların üzerinde yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle kalıcı olacak şekilde belirtilmesi gerekmektedir.