|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde taşınır mal yönetiminin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmediğini ortaya koymaktadır. Taşınır malların yönetimi için herhangi bir sistemin oluşturulmadığı ve mevzuatın gerekliliklerinden uzak süreçlerin işletildiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, taşınırların kamu kaynağı olduğunu belirtirken, kamu idarelerinin bu taşınırların yönetimi, kaydı ve muhafazasından sorumlu olduğunu vurgulamaktadır. Taşınırların edinme, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, verimlilik ve tutumluluk ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
Denetim bulgularına göre, taşınır mal yönetiminde görevli yetkililerin atanmadığı, taşınır yönetim dönemi hesabının çıkarılmadığı ve fiziksel ya da sanal ambarların oluşturulmadığı görülmüştür. Ayrıca, taşınırların giriş ve çıkış işlemlerinin kaydedilmesi için gerekli belgelerin düzenlenmediği belirlenmiştir. Bu durum, taşınırların kullanımı ve envanter takibi konusunda ciddi eksikliklere yol açmakta, dolayısıyla kamu idaresinin taşınır mal yönetiminde sağlıklı bilgi edinimini engellemektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara yönelik olarak 2025 yılı itibarıyla iyileştirme çalışmalarına başlanacağını bildirmiştir. |
BULGU: Taşınır Mal Yönetiminin Mevzuatın Öngördüğü Usul, Esas ve İşleyişe Uygun Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Taşınır malların yönetim konusunda herhangi bir sistem oluşturulmadığı ve bu alanda mevzuatın öngördüğü içerikten uzak süreçler işletildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesine göre, taşınırlar kamu kaynağı niteliğindedir. Aynı Kanun’un “Mal Yönetiminde Etkililik ve Sorumluluk” başlıklı maddesine göre, kamu idareleri taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar. Ayrıca bunların edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılması gerekmektedir. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludurlar.
Bu doğrultuda hazırlanıp, 28.12.2006 tarih ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği 2024 yılının onuncu ayına kadar uygulanmış, 10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği ile yeni bir yasal düzenleme hayata geçirilmiştir. Her iki Yönetmelik’in amacı; kurumlara ait taşınırların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların geçici tahsisine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
Her iki Yönetmelik’te de yer alan ortak hükümlere göre, taşınırların kayıt altına alınması gerekmekte olup, edinme şekline bakılmaksızın taşınırların kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hâle geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hâllerinde çıkış kaydedilmesi gerekmektedir.
Taşınırların kurum envanterlerine girişleri ve devamında kullanıma verilinceye kadar veya kullanımdan iade edildiğinde muhafaza edilmelerini sağlamak üzere ambarlar oluşturulmalı ve bunlara birer kod numarası verilmelidir. Çıkış işlemleri de yine bu ambarlardan yapılmalıdır.
Kurum envanterine girişi yapılan demirbaş, taşıt, makine ve cihaz gibi dayanıklı taşınır grubunda olanların birim ya da kişilerin kullanımına verilmesi aşamasında Taşınır Teslim Belgesinin düzenlenmesi gerekmektedir. Tüketim malzemesi niteliğindeki taşınırların birimlerin kullanımına verilmesi aşamasında ise Taşınır İstek Belgesi düzenlenmelidir.
Hangi şekilde olursa olsun taşınırların giriş ve çıkış işlemlerinin Varlık İşlem Fişine (Önceki adı Taşınır İşlem Fişi) dayanılarak yapılması zorunludur. Söz konusu fişler Taşınır Kayıt Yetkilileri tarafından muhasebe birimine gönderilmeli, muhasebe yetkilileri taşınır giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin olarak kendilerine gönderilen Varlık İşlem Fişlerinde gösterilen tutarlara göre ilgili muhasebe hesaplarına kayıt işlemini gerçekleştirmelidir.
Varlık İşlem Fişine dayanarak yapılması gereken bu işlemler sonucunda, kişilerin kullanımına verilen dayanıklı demirbaşların takibi yapılabilmekte, ambarlardan çıkışı yapılan tüketim malzemelerinin cins ve miktarları, birimlerin faaliyet alanlarına göre tüketim düzeyleri ile ambar stok değişim miktarları kontrol edilebilmektedir.
Ambarlara giren taşınırlardan muayene ve kabulü yapılanları cins ve niteliklerine göre saymak, tartmak, ölçerek teslim almak, giriş kayıtlarını yapmak, doğrudan tüketilmeyen ve kullanıma verilmeyen taşınırları sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza etmek görev ve sorumluluğu, harcama yetkilisi adına görev yapan taşınır kayıt yetkilisine aittir. Ambarlarda yer alan tüketime veya kullanıma verilmesi uygun görülen taşınırları ilgililere teslim etmek, ambarda çalınma veya olağanüstü nedenlerden dolayı meydana gelen azalmaları harcama yetkilisine bildirmek, ambar sayımını ve stok kontrolünü yapmak görevleri de yine taşınır kayıt yetkililerine verilmiştir. Taşınır Kayıt Yetkilileri tarafından yapılan iş ve işlemler, Taşınır Kontrol Yetkilileri tarafından kontrol edilmelidir. Ortaya çıkan taşınır hesaplarının birleştirilmesi ve İdare Taşınır Mal Yönetim Dönemi Hesabını hazırlanması görevi ise Taşınır Konsolide Görevlisine aittir.
Yukarıda açıklanan taşınır mal yönetim sürecinin işleyişi ile ilgili yerinde yapılan denetimde; taşınır kayıt yetkilisi, kontrol yetkilisi, konsolide yetkilisi görevlendirmelerinin bulunmadığı, taşınır yönetim dönemi hesabının çıkarılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, taşınırlar için fiziki veya sanal ambar oluşturulmamış, satın alınan veya tüketime verilen taşınırların büyük bir bölümü için Varlık İşlem Fişi düzenlenmemiştir. Birimlerin veya kişilerin kullanıma verilen taşınırlar için Taşınır Teslim Belgesi düzenlenmemiş, numaralandırma sistemi oluşturulmamıştır.
Sonuç olarak;
Taşınır yönetimi konusunda bir sistem oluşturulmadığından hangi faaliyetler kapsamında ne kadar taşınır kullanıldığı ve geriye kalanların akıbetinin ne olduğu takip edilememekte ve sağlıklı bir bilgi temin edilememektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, 2025 yılı ile birlikte bu alanda çalışmalar yapılmaya başlandığı bildirilmiştir. Bunların izlenmesi gerektiği düşünülmektedir.