|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, genel bütçeli idareler ve tesislerde Taşınır Mal Yönetmeliği’ne uygun olmayan uygulamaların varlığını ortaya koymuştur. Tüketim malzemelerinin çıkışlarının, üç aylık dönemler yerine genellikle yıl sonunda topluca yapıldığı tespit edilmiştir. Yönetmelik gereği harcama yetkilileri, taşınırların edinimi, kullanımı ve kayıtlarının şeffaf bir şekilde tutulmasından sorumludur. Taşınır kayıt yetkilileri ve kontrol yetkilileri de bu süreçte önemli görevler üstlenmektedir.
Raporda, dayanıklı taşınırların kayıt ve numaralandırma işlemlerinin tamamlanmadığı, ambar sayımlarının kaydi değerler üzerinden yapıldığı ve hurda ambarlarının usulüne uygun olmadığı gibi eksiklikler de belirlenmiştir. Ayrıca, yıl boyunca 5.705.089,10 TL tutarında tüketim malzemesi çıkışı kaydedilmiş, bunun 2.438.382,96 TL’lik kısmı yalnızca Aralık ayında gerçekleştirilmiştir. Bu durum, malzeme çıkışlarının çoğunlukla yıl sonunda topluca yapıldığını göstermektedir. İdare, taşınırların yönetimi konusunda iç denetim birimi başkanlığının çalışmalarını sürdürmekte ve konunun öneminin bilincindedir. Sayıştay taslak raporu doğrultusunda il müdürlüklerine, taşınırların yönetimi konusunda dikkatli olunması gerektiği hususunda yazılı talimatlar gönderilmiştir. |
BULGU: Taşınır Mal Yönetmeliğinin Gerektirdiği Bazı İşlemlerin Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında, kullanılan tüketim malzemeleri çıkışlarının üç aylık dönemler itibarıyla yapılmak yerine genellikle yılsonunda yapıldığı, yine ayniyat yönetiminde Taşınır Mal Yönetmeliğine uygun olmayan uygulamalar olduğu görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesine göre harcama yetkilileri taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumludur. Harcama yetkilileri taşınır kayıtlarının bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve taşınır mal yönetim hesabının hazırlanması sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getirir.
Yönetmeliğin “Taşınır Kayıt Yetkilileri ve Taşınır Kontrol Yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde de taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin görev ve sorumlulukları ayrıntılı şekilde izah edilmiştir.
Buna göre, harcama yetkilileri, taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri taşınırların kayıt ve numaralandırılmasından, ambar sayımından ve stok kontrolünden, hurdaya ayırma işlemlerinden ve diğer taşınır işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve yürütülmesinde ortak sorumludurlar.
Yine aynı Yönetmeliğin 36’ncı maddesinde de giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verilmesi gerektiği, 30’uncu maddesinde kullanılan tüketim malzemesi çıkışlarının en geç üç ay içinde yapılması gerektiği, 32’nci maddesinde ise kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yılsonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayım kurulu tarafından sayımın yapılması gerektiği açıkça izah edilmiştir.
Diğer taraftan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının kamu idarelerince üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 88’inci maddesine göre ise, kullanılan veya tüketilen ilk madde ve malzeme tutarlarının belirlenen dönem sonlarında kayıtlı değerleri üzerinden 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 86’ncı maddesinde de 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenen tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla taşınır işlem fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Buna göre; yıl boyunca yapılan toplam 5.705.089,10 TL tüketim malzemesi çıkış kaydının toplam 2.438.382,96 TL’lik kısmının Aralık ayı içerisinde yapılması, yani çıkış kayıtlarının yaklaşık yüzde 43’ünün Aralık ayında yapılması, sarfın yapıldığı dönem yerine çoğunlukla yılsonunda toplu olarak çıkış yapıldığını göstermektedir.
Taşınır işlemlerinin incelenmesi sonucu, kullanılan tüketim malzemeleri çıkışlarının üç aylık dönemler itibarıyla tüm birimlerce yapılmaması dışında, yıl sonu sayımlarının fiili olarak değil kaydi değerler üzerinden yapıldığı, dayanıklı taşınırların numaralandırma ve barkodlama işlemlerinin tamamlanmadığı, usulüne uygun ambarların ve hurda ambarının bulunmadığı, dayanıklı taşınırların amortisman işlemlerinin hatalı yapılabildiği tespit edilmiş olup, tüm bu nedenlerle taşınır kayıtlarının fiili duruma uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından taşınırlar konusunda halihazırda iç denetim birimi başkanlığının çalışmalarının mevcut olduğu ve konunun öneminin farkında olunduğu ifade edilmiş, gereken hassasiyetin gösterileceği bildirilmiştir. Sayıştay taslak raporu üzerine il müdürlüklerine taşınırların idaresi hususuna özenle dikkat edilmesi konusunda yazı yazılmıştır.