| ÖZET: Adana Orman Bölge Müdürlüğü’nün döner sermaye işlemlerinin incelemesinde, satın alınan taşınır mallara ilişkin işlemlerde bazı yanlış uygulamaların yapıldığı görülmüştür. Satın alınan ilk madde ve malzeme ile demirbaşların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedildiği, taşınır mal alımına ilişkin işlemlerde ise Taşınır İşlem Fişi düzenlenmediği tespit edilmiştir. Bu durumun doğru olan Yönetmelik hükümlerine göre muhasebeleştirilmesi gerektiği ve ilgili mevzuata uygun olarak taşınırların takibi ve denetiminin sağlanması gerekmektedir. Adana Orman Bölge Müdürlüğü, bu konuya ilişkin talimat vererek diğer bölge müdürlüklerinde benzer uygulamanın yapılmaması için gerekli tedbirleri almıştır. |
BULGU: Taşınır Mallara İlişkin İşlemlerde Hatalı Uygulamaların Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Adana Orman Bölge Müdürlüğünün döner sermaye işlemlerinin yerinde yapılan incelemesinde, satın alınan taşınır mallara ilişkin işlemlerde bazı yanlış uygulamaların yapıldığı görülmüştür:
a) Satın alınan taşınır mallar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmiştir.
01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 127’nci maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının, işletmelerce üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 128’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde ise; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmektedir.
Ayrıca söz konusu Yönetmelik’in 210’uncu maddesinde; 255 Demirbaşlar Hesabının, faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yine aynı Yönetmelik’in 211’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde; satın alınan demirbaşların maliyet bedeli ile bu hesaba, bu değer üzerinden ödenen katma değer vergisinin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına borç, yapılan ödemenin ise ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmektedir.
Ancak Adana Orman İşletme Müdürlüğünün konuya ilişkin işlemlerinin incelenmesinde; satın alınan ilk madde, malzeme ya da demirbaş niteliğindeki taşınır malların 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı kullanılmak suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Bu itibarla, satın alınan ilk madde ve malzeme ile demirbaşların niteliklerine göre yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
b-Taşınır mal alımına ilişkin işlemlerin incelenmesinde; satın alınan bazı taşınır mallar için Taşınır İşlem Fişi düzenlenmediği görülmüştür.
18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belgeler ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında, kayıtlara esas olmak üzere 5 örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi düzenleneceği belirtilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, taşınırların giriş ve çıkış kayıtlarının Taşınır İşlem Fişine dayanılarak yapılacağı; 15’inci maddesinin birinci fıkrasında ise, satın alınan taşınırlar için teslim alındıktan sonra Taşınır Kod Listesindeki hesap kodları itibarıyla üçer nüsha Taşınır İşlem Fişi düzenleneceği ifade edilmektedir.
Ancak satın alınan kıyafet, koruyucu kişisel malzeme, kırtasiye, mutfak demirbaşları gibi bazı taşınır mallara Taşınır İşlem Fişi kesilmediği görülmüştür. Bu durumda ise taşınırlar sistem dışında kalmakta olup; başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili diğer mevzuat hükümleri anılan taşınırlar için uygulanamaz hale gelmektedir. Dolayısıyla taşınırların takibi ve denetimi konusunda risk ortaya çıkmaktadır.
Bu itibarla, taşınır mal alımlarında Taşınır İşlem Fişi’nin Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenmesi gerekmektedir.
Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, Adana Orman Bölge Müdürlüğü tarafından bütün bağlı işletme müdürlüklerine konuyla ilgili olarak talimat verildiği; ayrıca diğer bölge müdürlüklerinde benzer uygulamanın yapılmaması için gerekli tedbirlerin alınarak taşra teşkilatının uyarıldığı ifade edilmiştir. Bulgu konusu hususa ilişkin olarak ilave bilgi ve belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, taşınır işlemlerinin başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde yapılması gerekmekte olup; bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır.