|
ÖZET: Taşınır niteliğindeki malzeme alımlarının, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin taşınırların kaydını tutmalarını zorunlu kılmakta ve bu süreçteki işlemlerin nasıl yürütüleceğini açıklamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, bu tür malzemelerin izlenmesi gereken hesapları belirlemekte ve hangi durumlarda gider kaydı yapılacağını düzenlemektedir.
Yapılan denetimlerde, tohum ve araç lastiği gibi malzeme alımlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler Hesabına borç kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, malzemelerin kullanım durumu ve stok kontrolü açısından belirsizlikler yaratmakta, dolayısıyla mali raporlamaların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. 2018 yılı Sayıştay Raporu’nda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından gerekli düzeltici işlemler yapılmamıştır. Sonuç olarak, taşınır malzeme alımları, ilgili stok hesaplarına kaydedilmeli ve kullanıma verildikçe gider işlemleri gerçekleştirilmelidir. Bu uygulama, mali kayıtların doğruluğunu artıracak ve kamu idaresinin hesap verme sorumluluğunu güçlendirecektir. |
BULGU: Taşınır Niteliğinde Olan Malzemelerin İlk Madde ve Malzemeler Hesabına Kaydedilmeden Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Taşınır niteliğinde olan çeşitli mal ve malzeme alımlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alması gerekirken doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu belirtilmiş, “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında girişinin yapılacağı; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkışının kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 115’inci maddesinde söz konusu hesabın; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 116’ncı maddesinde ise, satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına borç kaydedileceği; tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin ise 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabının ilgili alt kodlarına kaydedilmesi gereken tohum alımları, araç lastiği alımları gibi çeşitli mal ve malzeme alımlarının doğrudan 630 Giderler Hesabına borç kaydı yapılarak giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Söz konusu durum, satın alınan ilk madde ve malzemelerin hangilerinin kullanıma verildiği, hangilerinin ambarda bulunduğu yönünde yeterli bilgiye ulaşılmasına ve sağlıklı bir stok kontrolünün yapılmasına engel teşkil etmektedir.
2018 yılı Sayıştay Raporu’nda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıdaki durum sebebiyle 630 Hesabının hatalı görünmesine sebep olunmaktadır. Kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıklar öncelikle ilgili stok hesaplarına alınmalı, söz konusu varlıklar kullanıma verildikçe Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda gider işlemleri gerçekleştirilmelidir.